Obornik jest wartościowym nawozem naturalnym, ale nie można pozostawić go w dowolnym miejscu i przez nieograniczony czas. W 2026 roku dopuszczalne jest czasowe przechowywanie obornika bezpośrednio na gruncie rolnym, jeśli pryzma spełnia wymagania programu azotanowego. Rolnik musi zwrócić uwagę między innymi na czas składowania, odległość od wód, nachylenie terenu oraz dokumentowanie lokalizacji.
Czy obornik można składować na polu?
Tak, obornik może być czasowo przechowywany bezpośrednio na gruncie rolnym. Nie może jednak leżeć na polu bezterminowo ani zastępować stałego miejsca przechowywania nawozów naturalnych w gospodarstwie.
Pryzma może pozostawać na danej działce maksymalnie przez sześć miesięcy, licząc od dnia jej utworzenia. Ministerstwo Infrastruktury wyjaśnia, że takie rozwiązanie ma usprawniać organizację nawożenia i rozprowadzanie obornika na polach. Nie powinno być natomiast wykorzystywane jako zwykły, stały sposób magazynowania całej produkcji nawozu.
Rolnik prowadzący produkcję zwierzęcą powinien dysponować miejscem pozwalającym bezpiecznie przechować obornik przez wymagany okres. Powierzchnia pryzm tworzonych bezpośrednio na polu nie może być traktowana jako część wymaganej płyty lub innego stałego miejsca przechowywania.
Jak długo obornik może leżeć na polu?
Dopuszczalny czas wynosi sześć miesięcy od dnia utworzenia każdej pryzmy. Termin liczy się osobno dla konkretnego miejsca i konkretnej partii nawozu. Nie można więc przedłużyć okresu przez przesunięcie lub częściowe uzupełnienie istniejącej pryzmy.
Data złożenia obornika oraz dokładna lokalizacja powinny zostać zaznaczone na mapie albo szkicu działki. Dokument trzeba przechowywać przez trzy lata od dnia zakończenia przechowywania nawozu w tym miejscu.
Po usunięciu obornika nie można ponownie wykorzystać tego samego miejsca przed upływem trzech lat. Ma to ograniczać wielokrotne gromadzenie odcieków i składników nawozowych w jednym punkcie pola.
Przepisy nie wskazują jednego sezonu, w którym wolno tworzyć pryzmy. Można je przygotowywać w różnych częściach roku, pod warunkiem spełnienia zasad lokalizacyjnych i nieprzekroczenia sześciomiesięcznego okresu. Samo przechowywanie należy jednak odróżnić od rozrzucania nawozu, które podlega terminom stosowania.
Gdzie można utworzyć pryzmę obornika?
Miejsce powinno być możliwie płaskie, a jego spadek nie może przekraczać 3 procent. Pryzmy nie wolno lokalizować w zagłębieniu terenu, gdzie mogłaby gromadzić się woda opadowa lub odcieki.
Grunt nie może być piaszczysty ani podmokły. Na glebie bardzo przepuszczalnej składniki nawozowe mogą szybciej przenikać w głąb podłoża, natomiast w miejscu podmokłym rośnie ryzyko przemieszczania się odcieków wraz z wodą.
Pryzma musi znajdować się w odległości większej niż 25 metrów od linii brzegu wód powierzchniowych, morskiego pasa nadbrzeżnego oraz ujęć wody, jeśli dla danego ujęcia nie ustanowiono strefy ochronnej.
Nie należy więc składać nawozu przy rowie wypełnionym wodą, na brzegu stawu, w pobliżu studni ani w miejscu, z którego podczas opadów woda spływa bezpośrednio do cieku.
Czy można wyrzucać obornik na pole?
Obornika nie można traktować jak odpadu, który wolno po prostu wyrzucić na działkę. Można go natomiast rolniczo wykorzystać jako nawóz albo czasowo ułożyć w prawidłowo zlokalizowanej pryzmie.
Rozrzucanie obornika po powierzchni pola jest już stosowaniem nawozu. Trzeba wtedy zachować terminy nawożenia, właściwą dawkę oraz wymagane odległości od wód. Na gruntach ornych nawozy naturalne stałe można standardowo stosować do 31 października, natomiast na trwałych użytkach zielonych, uprawach wieloletnich i trwałych do 30 listopada. Początek sezonu może zależeć od warunków temperaturowych określonych w programie azotanowym.
W wyjątkowych sytuacjach, takich jak nadmierne uwilgotnienie gleby, susza albo zakładanie uprawy po późno zebranym przedplonie, możliwe jest przesunięcie terminu jesiennego. Nie oznacza to jednak zgody na dowolne nawożenie przez całą zimę.
Nie wolno stosować nawozów na glebie zalanej wodą, nasyconej wodą, przykrytej śniegiem ani zamarzniętej, z wyjątkiem sytuacji precyzyjnie przewidzianych w przepisach.
Czy można składować obornik na polu w 2026 roku?
Tak. W 2026 roku nadal można przechowywać obornik w pryzmie bezpośrednio na gruncie rolnym przez okres nieprzekraczający sześciu miesięcy. Upływ terminu dostosowania gospodarstw do wymagań dotyczących miejsc przechowywania, który dla części podmiotów zakończył się 31 grudnia 2024 roku, nie zlikwidował możliwości czasowego tworzenia pryzm polowych.
Od 2025 roku gospodarstwa prowadzące chów lub hodowlę zwierząt do 210 DJP powinny już posiadać powierzchnię lub pojemność miejsc do przechowywania nawozów zgodną z programem azotanowym. Wymagane miejsce dla obornika powinno umożliwiać przechowywanie produkcji z pięciu miesięcy. Pryzma na polu pozostaje rozwiązaniem czasowym, a nie zamiennikiem prawidłowo przygotowanego miejsca w gospodarstwie.
Rolnik, który kupuje obornik od innego gospodarstwa, również musi zapewnić jego bezpieczne przechowywanie, jeśli nawóz nie zostanie zastosowany bezpośrednio po dostawie. Może skorzystać z pryzmy polowej, ale tylko po spełnieniu wszystkich warunków dotyczących czasu, położenia i dokumentacji.
Czy pomiot kurzy można składować na polu?
Nie należy utożsamiać obornika z pomiotem ptasim. Obornik jest mieszaniną kału i moczu zwierząt wraz ze ściółką, na przykład słomą, trocinami albo korą. Pomiot powstaje natomiast przy bezściołowym utrzymywaniu drobiu i ma inną konsystencję.
Program azotanowy zabrania przechowywania pomiotu ptasiego bezpośrednio na gruncie, nawet przez krótki czas. Zakaz dotyczy również sytuacji, w której kupiony pomiot miałby zostać złożony na polu i rozrzucony dopiero następnego dnia.
Pomiot należy umieścić w odpowiednio przygotowanym miejscu, które zabezpiecza grunt i wodę przed przenikaniem odcieków. Dopiero podczas właściwego zabiegu nawożenia może zostać rozprowadzony po działce zgodnie z obowiązującymi terminami i dawkami.
Czy obornik trzeba przykrywać na polu?
Program azotanowy określa szczegółowo czas i miejsce tworzenia pryzmy, ale w przywołanych wymaganiach nie nakazuje ogólnego przykrywania każdej pryzmy obornika folią. Nie oznacza to jednak, że można uformować ją niedbale albo pozostawić w miejscu narażonym na spływ wody.
Obornik powinien być ułożony w zwartej pryzmie. Rozrzucenie luźnych porcji na dużej powierzchni może zostać uznane za rozpoczęcie nawożenia, a nie przechowywanie. W takim przypadku znaczenie będą miały terminy stosowania nawozów i zasady ich wymieszania z glebą.
Przykrycie może ograniczać nasiąkanie opadami i utratę części składników, ale folia musi zostać zabezpieczona przed zerwaniem. Nie powinna też powodować gromadzenia odcieków, które następnie spływają poza miejsce składowania.
Ile obornika można zastosować na hektar?
Nie istnieje jedna liczba ton odpowiednia dla każdej działki i każdego rodzaju obornika. Dawka zależy od zawartości azotu w nawozie, potrzeb uprawy, zasobności gleby i innych źródeł nawożenia.
Roczna ilość nawozów naturalnych wykorzystywanych rolniczo nie może co do zasady dostarczać więcej niż 170 kg azotu w czystym składniku na hektar użytków rolnych. Ilość ton obornika oblicza się na podstawie zawartości azotu wskazanej w tabelach programu albo ustalonej w badaniu laboratoryjnym.
Limit 170 kg nie oznacza automatycznie, że każdą uprawę należy nawozić aż do tej wartości. Trzeba także przestrzegać maksymalnych ilości azotu działającego ze wszystkich źródeł oraz uwzględnić nawożenie mineralne, przedplon i zasobność stanowiska.
Zbyt duża dawka może prowadzić do przenawożenia, wylegania roślin, pogorszenia jakości plonu i strat składników do środowiska. W przypadku wątpliwości warto wykonać analizę gleby i ustalić dawkę na podstawie planowanego plonu.
Kiedy najlepiej rozrzucić obornik?
Termin należy dopasować do uprawy, rodzaju gleby i organizacji prac polowych. Na gruntach ornych obornik często stosuje się przed wykonaniem uprawy przedsiewnej, aby można go było wymieszać z glebą.
Nie powinien pozostawać przez długi czas rozrzucony na powierzchni. Szybkie przykrycie ogranicza straty azotu i uciążliwość zapachową. Na terenach o dużym nachyleniu program azotanowy wymaga przyorania lub wymieszania nawozu naturalnego w ciągu czterech godzin od zastosowania, jednak nie później niż następnego dnia.
Przed zabiegiem warto sprawdzić pogodę. Intensywny deszcz bezpośrednio po rozrzuceniu może zwiększać ryzyko spływu składników, szczególnie na polu położonym na stoku lub w pobliżu wód.
Co daje obornik na polu?
Obornik dostarcza roślinom azotu, fosforu, potasu, magnezu oraz innych składników. Część z nich jest dostępna w pierwszym sezonie, a pozostała część uwalnia się stopniowo podczas rozkładu materii organicznej.
Jego dużą zaletą jest zwiększanie zawartości substancji organicznej w glebie. Regularne, prawidłowe stosowanie może poprawiać strukturę podłoża, zdolność zatrzymywania wody i warunki rozwoju systemu korzeniowego. Na glebach lekkich pomaga ograniczać zbyt szybkie przesychanie, a na cięższych wspiera tworzenie bardziej gruzełkowatej struktury.
Obornik jest również źródłem pokarmu dla mikroorganizmów glebowych. Ich aktywność uczestniczy w rozkładzie resztek organicznych i stopniowym udostępnianiu roślinom składników pokarmowych.
Efekty zależą jednak od stopnia rozkładu nawozu, jego pochodzenia, dawki i terminu zastosowania. Świeży obornik nie będzie odpowiedni bezpośrednio pod każdą roślinę, a nadmierne nawożenie może przynieść więcej szkód niż korzyści.
Czy pryzma może leżeć co roku na tej samej działce?
Może być tworzona na tej samej działce, ale nie dokładnie w tym samym miejscu. Ponowne przechowywanie obornika w poprzedniej lokalizacji jest dopuszczalne dopiero po upływie trzech lat od zakończenia wcześniejszego składowania.
Dlatego mapa lub szkic powinny pozwalać jednoznacznie ustalić położenie pryzmy. Sam zapis numeru działki może być niewystarczający, jeśli działka jest duża, a nawóz jest co roku układany w innym punkcie.
Praktycznym rozwiązaniem jest nanoszenie granic pryzmy na wydruk mapy ewidencyjnej albo czytelny szkic z charakterystycznymi punktami, takimi jak droga, miedza czy narożnik pola. Obok należy wpisać datę utworzenia i zakończenia przechowywania.
Co grozi za nieprawidłowe składowanie obornika?
Naruszenie programu azotanowego może zostać stwierdzone podczas kontroli. Konsekwencje zależą od rodzaju uchybienia, jego skali oraz tego, czy doszło do zagrożenia dla wód lub gruntu.
Rolnik ubiegający się o płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej musi przestrzegać wymagań warunkowości. Nieprawidłowe przechowywanie nawozów naturalnych może wpływać na wysokość należnych płatności, jeśli zostanie uznane za naruszenie odpowiednich wymogów. Zasady programu obowiązują jednak nie tylko beneficjentów dopłat, lecz podmioty prowadzące produkcję rolną i przechowujące nawozy.
Najbezpieczniej nie czekać na kontrolę. Jeżeli pryzma znajduje się zbyt blisko wody, na podmokłym gruncie albo przekroczyła sześciomiesięczny okres, należy możliwie szybko usunąć nieprawidłowość i uporządkować dokumentację.
Jak prawidłowo przygotować pryzmę?
Najpierw trzeba wybrać płaski fragment pola, oddalony o ponad 25 metrów od wód i ujęć. Należy wykluczyć zagłębienia, miejsca okresowo zalewane oraz bardzo lekką, piaszczystą glebę.
Po utworzeniu pryzmy trzeba zaznaczyć jej położenie i datę na mapie albo szkicu. Dokument nie powinien pozostać wyłącznie w pamięci rolnika, ponieważ wymagany okres jego przechowywania wynosi trzy lata.
W kolejnych miesiącach warto kontrolować, czy wokół nawozu nie powstają zastoiska wody, czy pryzma nie osuwa się i czy nie została rozciągnięta przez maszyny. Przed upływem sześciu miesięcy obornik należy wykorzystać rolniczo albo przenieść do przystosowanego miejsca przechowywania.
W 2026 roku pryzma obornika na polu jest więc dozwolona, ale tylko jako rozwiązanie czasowe i właściwie udokumentowane. Zachowanie limitu sześciu miesięcy, odległości ponad 25 metrów od wód, odpowiedniego położenia oraz trzyletniej przerwy dla tego samego miejsca pozwala wykorzystać nawóz bez naruszania zasad programu azotanowego.
Źródło: www.agromechanika.net.pl
