Rolnik może być zobowiązany do zapłaty podatku od budynku mieszkalnego, nawet jeżeli dom znajduje się na terenie gospodarstwa rolnego. Sam fakt prowadzenia działalności rolniczej nie powoduje automatycznego zwolnienia domu z podatku od nieruchomości. Inaczej traktowane są grunty rolne, inaczej budynki gospodarcze służące produkcji rolnej, a jeszcze inaczej dom, w którym mieszka rolnik i jego rodzina.
Czy rolnik płaci podatek od budynku mieszkalnego?
Co do zasady rolnik płaci podatek od budynku mieszkalnego na takich samych zasadach jak właściciel domu niezwiązany z rolnictwem. Podatek od nieruchomości obejmuje bowiem między innymi budynki lub ich części. Dom nie staje się zwolniony tylko dlatego, że został wybudowany na siedlisku albo znajduje się w granicach gospodarstwa rolnego.
Podstawę opodatkowania stanowi powierzchnia użytkowa budynku. Stawkę za metr kwadratowy ustala rada gminy w uchwale. Nie może ona przekroczyć maksymalnego poziomu ogłaszanego na dany rok przez ministra właściwego do spraw finansów. Oznacza to, że właściciele podobnych domów położonych w różnych gminach mogą otrzymać decyzje podatkowe opiewające na inne kwoty.
Podatek dotyczy zarówno całego budynku mieszkalnego, jak i jego części. Przy obliczaniu powierzchni bierze się pod uwagę pomieszczenia na wszystkich kondygnacjach, w tym użytkowe poddasze i piwnicę. Pomieszczenia o określonej wysokości mogą być uwzględniane tylko częściowo, zgodnie z zasadami przewidzianymi w przepisach.
Obowiązek podatkowy ciąży najczęściej na właścicielu domu. Może dotyczyć również posiadacza samoistnego, użytkownika wieczystego oraz w określonych sytuacjach posiadacza nieruchomości należącej do Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Przy współwłasności obowiązek zasadniczo obejmuje wszystkich współwłaścicieli.
Nie należy mylić podatku od budynku mieszkalnego z podatkiem rolnym. Podatek rolny dotyczy przede wszystkim gruntów wykazanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne. Dom jest natomiast budynkiem opodatkowanym podatkiem od nieruchomości, nawet gdy stoi na działce oznaczonej częściowo jako grunt rolny.
Czy budynek mieszkalny wchodzi w skład gospodarstwa rolnego?
W potocznym rozumieniu dom rolnika może być częścią całego gospodarstwa, obejmującego ziemię, zabudowania, maszyny i zaplecze produkcyjne. Definicja stosowana na potrzeby podatku rolnego jest jednak węższa. Za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych jako użytki rolne o łącznej powierzchni przekraczającej 1 hektar fizyczny albo 1 hektar przeliczeniowy.
Definicja ta koncentruje się na gruntach, a nie na domu mieszkalnym. Oznacza to, że budynek może znajdować się na terenie gospodarstwa i funkcjonalnie być z nim związany, ale jego opodatkowanie nadal ustala się na podstawie przepisów o podatku od nieruchomości.
Znaczenie ma także sposób wykorzystywania konkretnej części budynku. Jeżeli dom służy wyłącznie celom mieszkalnym, stosowana jest stawka przewidziana dla budynków mieszkalnych. Gdy część pomieszczeń zostanie zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, może zostać opodatkowana według znacznie wyższej stawki właściwej dla działalności gospodarczej.
Przykładem może być wydzielenie w domu biura firmy transportowej, sklepu, zakładu usługowego albo pomieszczenia wykorzystywanego wyłącznie do obsługi działalności pozarolniczej. Samo zarejestrowanie firmy pod adresem domu nie zawsze przesądza o zastosowaniu wyższej stawki. Istotne jest faktyczne zajęcie powierzchni na prowadzenie działalności.
Dom rolnika należy również odróżnić od budynku gospodarczego. Stodoła, obora, chlewnia, kurnik, magazyn płodów rolnych czy garaż na maszyny mogą korzystać ze zwolnienia, jeżeli spełniają warunki przewidziane w ustawie. Dom mieszkalny nie korzysta z tego zwolnienia tylko dlatego, że właściciel posiada ziemię rolną.
Ile trzeba mieć ziemi, żeby nie płacić podatku za budynki?
Nie istnieje ogólna zasada, zgodnie z którą posiadanie określonej liczby hektarów zwalnia wszystkie budynki z podatku od nieruchomości. Można mieć 2, 20 albo 200 hektarów, a mimo to płacić podatek od domu mieszkalnego, garażu wykorzystywanego prywatnie czy budynku przeznaczonego na działalność pozarolniczą.
Granica przekraczająca 1 hektar fizyczny lub 1 hektar przeliczeniowy ma znaczenie dla uznania gruntów za gospodarstwo rolne. Nie powoduje jednak automatycznego zwolnienia domu.
Powierzchnia gospodarstwa jest ważna przede wszystkim przy ocenie zwolnienia budynków gospodarczych. Budynek powinien być położony na gruntach gospodarstwa rolnego i służyć wyłącznie działalności rolniczej. Oznacza to, że niewielki właściciel gruntów rolnych, którego areał nie przekracza ustawowej granicy, może nie spełnić jednego z warunków zwolnienia przewidzianego dla zabudowań gospodarczych.
Nie wystarczy jednak samo posiadanie więcej niż 1 hektara. Konieczne jest jednoczesne spełnienie warunku dotyczącego położenia budynku oraz sposobu jego używania. Jeżeli rolnik posiada 10 hektarów, ale wynajmuje stodołę firmie budowlanej jako magazyn materiałów, budynek nie służy już wyłącznie działalności rolniczej.
Podobnie może być z garażem. Garaż przeznaczony wyłącznie na ciągnik, kombajn lub inne maszyny używane w produkcji rolnej może zostać potraktowany inaczej niż obiekt, w którym przechowywany jest przede wszystkim prywatny samochód albo pojazdy należące do przedsiębiorstwa prowadzącego działalność pozarolniczą.
Nie ma więc jednej liczby hektarów, która gwarantuje brak podatku za wszystkie zabudowania. W każdym przypadku trzeba ustalić rodzaj budynku, jego położenie, oznaczenie gruntów w ewidencji oraz faktyczny sposób wykorzystania.
Jakie budynki są zwolnione z podatku od nieruchomości?
Rolników najbardziej interesuje zwolnienie dotyczące budynków gospodarczych lub ich części położonych na gruntach gospodarstwa rolnego i służących wyłącznie działalności rolniczej. Zwolnienie może obejmować obory, chlewnie, stodoły, kurniki, magazyny pasz, przechowalnie płodów rolnych oraz inne obiekty potrzebne do produkcji rolnej, o ile rzeczywiście są wykorzystywane tylko w tym celu.
Ze zwolnienia mogą korzystać także budynki gospodarcze lub ich części wykorzystywane do działalności leśnej albo rybackiej. Ważne jest jednak faktyczne przeznaczenie obiektu, a nie wyłącznie jego nazwa wpisana w dokumentach.
Najważniejsze warunki rolniczego zwolnienia można ująć następująco:
- Obiekt jest budynkiem gospodarczym albo jego częścią.
- Znajduje się na gruntach gospodarstwa rolnego.
- Służy wyłącznie działalności rolniczej.
Niespełnienie choćby jednego warunku może oznaczać konieczność zapłaty podatku. Szczególnie istotne jest słowo wyłącznie. Jeżeli część stodoły jest używana rolniczo, a część wynajmowana na magazyn niezwiązany z produkcją rolną, zwolnienie może nie obejmować powierzchni przeznaczonej na inny cel.
Zwolnienie nie obejmuje automatycznie domu mieszkalnego. Nie dotyczy również każdego garażu, warsztatu czy magazynu znajdującego się na wsi. Garaż używany prywatnie, budynek wynajmowany przedsiębiorcy albo hala zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza mogą podlegać podatkowi od nieruchomości.
Oddzielne zwolnienia ustawowe dotyczą także niektórych obiektów związanych między innymi z infrastrukturą kolejową, działalnością naukową, ochroną przyrody, oświatą czy nieodpłatną działalnością organizacji pożytku publicznego. Rada gminy może ponadto wprowadzać dodatkowe zwolnienia obowiązujące wyłącznie na jej terenie.
Czy stodoła lub obora zawsze jest zwolniona od podatku?
Nazwa budynku nie przesądza o zwolnieniu. Obora, w której utrzymywane jest bydło, zazwyczaj służy działalności rolniczej. Jeśli jednak produkcja zostanie zakończona, a obiekt zacznie być wykorzystywany jako magazyn towarów należących do firmy handlowej, sytuacja podatkowa może się zmienić.
Podobnie jest ze stodołą. Przechowywanie siana, słomy, zboża albo sprzętu rolniczego jest związane z działalnością rolniczą. Wynajmowanie obiektu na przechowywanie mebli, materiałów budowlanych lub samochodów klientów może wyłączyć możliwość korzystania ze zwolnienia przynajmniej w odniesieniu do zajętej części.
Wątpliwości mogą dotyczyć również budynku niewykorzystywanego. Sam brak bieżącego użytkowania nie zawsze oznacza, że obiekt służy działalności rolniczej. Organ podatkowy może analizować jego przeznaczenie, stan, położenie i dotychczasowy sposób wykorzystywania.
Rolnik powinien zgłaszać gminie zmiany mające wpływ na opodatkowanie. Dotyczy to między innymi zakupu nieruchomości, zakończenia budowy, zmiany powierzchni oraz rozpoczęcia wykorzystywania budynku na inny cel. Osoby fizyczne składają informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, a wysokość należności ustala gmina w decyzji.
Czy grunty pod domem podlegają podatkowi rolnemu?
Nie każda część działki należącej do rolnika jest rozliczana w taki sam sposób. Podatek rolny obejmuje grunty oznaczone w ewidencji jako użytki rolne, między innymi grunty orne, sady, łąki, pastwiska i grunty rolne zabudowane. Jeżeli grunt rolny zostanie zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, zamiast podatku rolnego może zostać objęty podatkiem od nieruchomości.
O sposobie opodatkowania nie decyduje wyłącznie to, jak właściciel nazywa daną część nieruchomości. Duże znaczenie mają dane zapisane w ewidencji gruntów i budynków oraz rzeczywisty sposób korzystania z terenu.
W praktyce jedna nieruchomość może być objęta kilkoma rodzajami należności. Grunty rolne mogą podlegać podatkowi rolnemu, dom podatkowi od nieruchomości według stawki mieszkalnej, a część budynku wykorzystywana przez firmę według stawki związanej z działalnością gospodarczą. Budynki gospodarcze spełniające ustawowe warunki mogą natomiast korzystać ze zwolnienia.
Jak sprawdzić, czy rolnik powinien zapłacić podatek?
W pierwszej kolejności warto sprawdzić wypis z ewidencji gruntów i budynków oraz decyzję podatkową wydaną przez gminę. Należy ustalić powierzchnię użytkową domu, klasyfikację poszczególnych gruntów oraz sposób wykorzystywania każdego budynku gospodarczego.
Jeżeli budynek został błędnie wykazany jako związany z działalnością gospodarczą albo gmina nie uwzględniła zwolnienia rolniczego, można zwrócić się do urzędu o wyjaśnienie sposobu naliczenia należności. Przy bardziej skomplikowanym stanie faktycznym pomocna może być indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego wydawana przez właściwy organ gminy.
Najważniejsza zasada pozostaje prosta: rolnik zazwyczaj płaci podatek od domu mieszkalnego, natomiast zwolnienie może dotyczyć budynków gospodarczych położonych na gruntach gospodarstwa rolnego i wykorzystywanych wyłącznie do prowadzenia działalności rolniczej. Ostateczna wysokość należności zależy od powierzchni, sposobu używania obiektów oraz stawek przyjętych w uchwale właściwej gminy.
Źródło: www.agromechanika.net.pl
