Podczas zbioru wyległego, niskiego albo nierównomiernie dojrzewającego zboża standardowy przyrząd żniwny może pozostawiać więcej niedokoszonych roślin i powodować straty na stole hedera. W takich warunkach coraz większe zainteresowanie budzą hedery taśmowe oraz konstrukcje z elastyczną belką tnącą. Materiał nie jest w nich transportowany wyłącznie ślimakiem, lecz przesuwa się na przenośnikach taśmowych w stronę gardzieli kombajnu.
Co to jest heder?
Heder to przedni przyrząd żniwny montowany do kombajnu. Jego zadaniem jest odcięcie roślin, przejęcie zebranej masy i równomierne skierowanie jej do przenośnika pochyłego, a następnie do zespołu młócącego.
Typowy heder zbożowy składa się między innymi z kosy tnącej, nagarniacza, stołu oraz ślimaka podającego. Kosa odcina źdźbła, nagarniacz kieruje je na stół, a obracający się ślimak przesuwa materiał do środkowego otworu. Stamtąd masa trafia do gardzieli kombajnu.
Szerokość hedera wpływa na wydajność powierzchniową pracy, ale nie jest jedynym parametrem decydującym o tempie żniw. Bardzo szeroki przyrząd wymaga odpowiednio wydajnego kombajnu, dobrej organizacji odbioru ziarna i pola umożliwiającego sprawne wykonywanie nawrotów.
Przy doborze trzeba uwzględnić także udźwig przenośnika pochyłego, wydajność hydrauliki, dopuszczalne obciążenie osi, sposób kopiowania terenu oraz zgodność mocowania. Nie każdy szeroki heder może zostać bezpiecznie połączony z dowolnym kombajnem.
Czym heder taśmowy różni się od zwykłego?
Najważniejszą różnicą jest sposób transportowania skoszonej masy. W klasycznym hederze zboże trafia na stół i jest przesuwane ślimakiem. W hederze taśmowym rośliny przejmują ruchome przenośniki, które prowadzą je do środkowej części urządzenia.
Materiał może dzięki temu docierać do gardzieli bardziej równomiernym strumieniem. Ogranicza to nagłe przeciążenia zespołu młócącego i pozwala utrzymywać stabilniejszą prędkość jazdy. Znaczenie ma to szczególnie w łanie o zmiennej gęstości, przy długiej słomie oraz podczas zbioru roślin podatnych na osypywanie.
W części modeli taśmy boczne przesuwają zboże do środka, a dodatkowa taśma środkowa kieruje je do kombajnu. Konstrukcja może być pozbawiona dużego ślimaka występującego w tradycyjnym hederze albo wykorzystywać go tylko w określonej części układu.
Heder taśmowy nie zwiększy automatycznie wydajności każdego kombajnu. Jeśli ograniczeniem jest przepustowość młocarni, wilgotność słomy albo niedostateczny odbiór ziarna, sam sposób podawania masy nie rozwiąże wszystkich problemów. Jego przewaga jest najbardziej widoczna wtedy, gdy standardowy heder dostarcza materiał nierównomiernie.
Dlaczego elastyczna kosa pomaga podczas trudnych żniw?
W hederze typu flex belka tnąca może dostosowywać się do nierówności powierzchni. Pozwala to prowadzić kosę bliżej ziemi i dokładniej zbierać rośliny rosnące nisko albo częściowo leżące.
Przykładowy CLAAS CONVIO FLEX ma łączny zakres ugięcia elastycznej belki wynoszący 225 mm. System może automatycznie dobierać położenie przyrządu do konturu podłoża, dzięki czemu kosa pracuje możliwie nisko.
Taka konstrukcja przydaje się nie tylko podczas zbioru zbóż. Heder flex może być wykorzystywany również do nisko osadzonych roślin strączkowych, których dolne strąki są łatwo pomijane przez przyrząd prowadzony zbyt wysoko.
Elastyczna belka nie oznacza jednak, że operator może bez ograniczeń opuścić heder na ziemię. Kamienie, koleiny, kretowiska i pozostałości po wcześniejszych pracach nadal mogą uszkodzić kosę, palce, ślizgi albo układ kopiowania. Przed żniwami warto usunąć duże przeszkody i oznaczyć szczególnie niebezpieczne fragmenty pola.
Czy heder taśmowy sprawdzi się w wyległym zbożu?
Może wyraźnie ułatwić zbiór, lecz dużo zależy od ustawienia nagarniacza i kierunku jazdy. W wyległym łanie trzeba prowadzić kosę dostatecznie nisko, a palce nagarniacza ustawić tak, aby delikatnie podnosiły rośliny i kierowały je na taśmy.
Zbyt agresywna praca nagarniacza powoduje wytrząsanie ziarna przed kosą. Za wolne obroty mogą natomiast nie zapewnić płynnego przejęcia masy. Prędkość obwodowa nagarniacza powinna być dopasowana do prędkości jazdy i rzeczywistego ułożenia roślin.
Jeśli zboże leży w jednym kierunku, dobre rezultaty może dać jazda pod włos albo pod odpowiednim kątem do kierunku wylegania. Nie ma jednak jednego ustawienia pasującego do całego pola. Operator powinien kontrolować ściernisko, straty przed hederem i równomierność podawania masy.
W trudnych warunkach warto obniżyć prędkość jazdy. Próba utrzymania tempa znanego z prostego, suchego łanu może prowadzić do pozostawiania kłosów, zapychania przyrządu i przeciążania podzespołów.
Kiedy heder taśmowy może nie być najlepszym wyborem?
Takie urządzenie jest droższe i bardziej rozbudowane od prostego hedera ślimakowego. Ma taśmy, rolki, napędy, czujniki i układ kopiowania, które wymagają kontroli oraz prawidłowej regulacji.
Na małych, nieregularnych polach bardzo szeroka konstrukcja może utrudniać nawroty. Dochodzi też konieczność przewożenia jej na wózku między działkami. Im częściej kombajn zmienia pole, tym większe znaczenie ma czas potrzebny na odłączenie, zabezpieczenie, transport i ponowne podpięcie przyrządu.
Przy zbiorze stojącego, suchego i wyrównanego zboża dobrze ustawiony heder ślimakowy może pracować bardzo sprawnie. Zakup droższej konstrukcji powinien więc wynikać z powierzchni gospodarstwa, struktury zasiewów i powtarzających się problemów podczas zbioru, a nie tylko z maksymalnej szerokości.
Przed decyzją warto porównać koszt hektara, zapotrzebowanie na moc, masę hedera, dostępność serwisu i wartość ewentualnych strat ograniczanych przez nowe rozwiązanie.
Jaki jest największy heder do zbioru zbóż?
Odpowiedź zależy od tego, czy porównujemy seryjne hedery określonego producenta, konstrukcje dostępne na konkretnym rynku czy jednostkowe urządzenia wykonywane na zamówienie. Nie można więc wskazać jednego modelu jako bezwzględnie największego hedera istniejącego na świecie.
Wśród bardzo szerokich seryjnych konstrukcji znajduje się CLAAS CONVIO FLEX 1530 o szerokości roboczej 15,24 m, czyli 50 stóp. Producent oferuje również modele o szerokości 13,87, 12,34, 10,82 i 9,30 m. Na polskiej stronie CLAAS wymieniono modele do 13,87 m, natomiast w ofercie dla wybranych rynków występuje wersja 15,24 m.
Heder o szerokości przekraczającej 15 m pozwala objąć bardzo szeroki pas łanu, ale wymaga odpowiedniego kombajnu i warunków. Na pofałdowanym terenie szeroki przyrząd trudniej prowadzić na jednolitej wysokości, dlatego potrzebuje skutecznego kopiowania poprzecznego i wzdłużnego.
Duża szerokość zwiększa także masę i moment działający na przenośnik pochyły. Może być konieczne zastosowanie dodatkowych kół podporowych, wzmocnionego napędu oraz balastu tylnej części kombajnu. Wszystkie wymagania trzeba sprawdzić w dokumentacji obu maszyn.
Czy największy heder zawsze oznacza największą wydajność?
Nie. Wydajność zależy od szerokości roboczej pomnożonej przez prędkość jazdy, ale rzeczywisty wynik obniżają nawroty, rozładunek, zmiany pola, zapchania i postoje.
Jeżeli bardzo szeroki heder przeciąża kombajn, operator musi znacząco zwolnić. W takiej sytuacji węższy przyrząd pracujący z wyższą i stabilniejszą prędkością może osiągnąć podobny wynik godzinowy.
Trzeba też dopasować szerokość do długości przejazdów. Na długich, regularnych działkach największy heder wykorzysta swój potencjał lepiej niż na polu podzielonym słupami, klinami, drzewami i rowami.
Ważna jest logistyka. Kombajn zbierający większą powierzchnię w ciągu godziny szybciej napełnia zbiornik. Brak odpowiedniej liczby przyczep lub wozu przeładowczego może sprawić, że maszyna będzie regularnie czekała na odbiór ziarna.
Do jakiej szerokości można jechać z hederem?
Na drodze publicznej podstawowa dopuszczalna szerokość pojazdu wynosi 2,55 m. Przepisy dopuszczają uczestnictwo w ruchu pojazdu wolnobieżnego oraz ciągnika z maszyną zawieszaną o szerokości nieprzekraczającej 3 m, lecz regulacja ta nie oznacza, że wielometrowy heder można bez ograniczeń przewozić na kombajnie.
Zwykły heder zbożowy ma przeważnie znacznie ponad 3 m szerokości. Do przejazdu między polami powinien więc zostać odłączony i umieszczony na przeznaczonym do tego wózku transportowym. Zmniejsza to szerokość zestawu, poprawia widoczność i ogranicza ryzyko zahaczenia o pojazd, znak, drzewo lub ogrodzenie.
Nawet niewielki heder zamontowany poprzecznie przed kombajnem może zasłaniać kierowcy widok, zajmować sąsiedni pas i tworzyć niebezpieczne, wystające krawędzie. Przepisy wymagają, aby części mogące zagrażać innym uczestnikom można było na czas jazdy zdemontować lub złożyć.
Gdy zestaw przekracza dopuszczalne wymiary, może zostać uznany za pojazd nienormatywny. Przejazd wymaga wtedy spełnienia odpowiednich warunków, a w określonych przypadkach także zezwolenia i pilotowania. Jeden pojazd pilotujący jest wymagany po przekroczeniu szerokości 3,20 m, a dwa po przekroczeniu 3,60 m.
Jak bezpiecznie przewozić heder na wózku?
Wózek musi być przeznaczony do masy i długości danego hedera. Przyrząd należy umieścić w punktach podparcia przewidzianych przez producenta, zablokować i zabezpieczyć przed przesunięciem.
Trzeba złożyć nagarniacz lub inne ruchome elementy do pozycji transportowej, zabezpieczyć przewody hydrauliczne i elektryczne oraz sprawdzić oświetlenie zestawu. Tablice, lampy i elementy odblaskowe nie mogą być zasłonięte przez maszynę.
Przed wyjazdem należy również ocenić trasę. Wąskie mosty, ronda, zwisające gałęzie, ograniczenia tonażowe i ciasne skrzyżowania mogą uniemożliwić przejazd długiego zestawu, mimo że jego szerokość mieści się w normie.
Kierujący powinien dostosować prędkość do masy i długości przyczepy. Wózek z szerokim hederem może zachodzić na zakrętach, a podczas hamowania oddziaływać na kombajn inaczej niż lekka przyczepa.
Co grozi za jazdę kombajnem z hederem?
Konsekwencje zależą od sposobu przewozu, wymiarów zestawu i zagrożenia stworzonego na drodze. Jazda z zamontowanym, szerokim hederem może oznaczać naruszenie przepisów dotyczących dopuszczalnych wymiarów, stanu technicznego albo bezpieczeństwa ruchu.
Za naruszenie innych przepisów Prawa o ruchu drogowym lub wydanych na jego podstawie Kodeks wykroczeń przewiduje grzywnę do 3000 zł albo naganę.
Jeżeli pojazd jest nienormatywny i porusza się bez wymaganego zezwolenia albo nie spełnia warunków przejazdu, mogą pojawić się również kary administracyjne. Ich wysokość zależy od rodzaju przekroczenia i kategorii wymaganej zgody. Nie należy więc zakładać, że jedyną konsekwencją będzie niewielki mandat.
Policja może uniemożliwić dalszą jazdę do chwili usunięcia nieprawidłowości. W praktyce może to oznaczać konieczność odczepienia hedera, sprowadzenia wózka albo zorganizowania bezpiecznego transportu.
Najpoważniejsza sytuacja powstaje wtedy, gdy wystający przyrząd doprowadzi do kolizji lub wypadku. Oprócz odpowiedzialności za wykroczenie mogą pojawić się roszczenia odszkodowawcze, problemy z ubezpieczycielem i odpowiedzialność karna, jeśli ktoś zostanie poszkodowany.
Na co zwrócić uwagę przed zakupem hedera flex?
Najpierw należy sprawdzić oficjalną listę kombajnów zgodnych z danym modelem. Samo podobieństwo zaczepu nie przesądza o bezpiecznej współpracy. Znaczenie ma oprogramowanie, komunikacja elektroniczna, hydraulika i dopuszczalne obciążenie przenośnika.
Kolejną kwestią jest transport. Do ceny hedera może być konieczne doliczenie odpowiedniego wózka, dodatkowego oświetlenia i miejsca do przechowywania. Trzeba też upewnić się, czy zestaw bez problemu przejedzie przez bramy i drogi prowadzące do wszystkich pól.
Warto sprawdzić koszt taśm, noży, palców, ślizgów, rolek oraz elementów układu kopiowania. Podczas żniw liczy się nie tylko cena części, ale także termin ich dostawy i możliwość wykonania naprawy w gospodarstwie.
Heder taśmowy z elastyczną kosą najbardziej docenią gospodarstwa regularnie zbierające wyległe zboża, rośliny strączkowe albo łany wymagające bardzo niskiego cięcia. Na prostych, niewielkich działkach przewaga nad klasycznym przyrządem może nie zrekompensować wyższych kosztów i bardziej wymagającego transportu.
Źródło: www.agromechanika.net.pl
