Przepisy dopuszczają utrzymywanie świń wyłącznie w celu produkcji mięsa przeznaczonego na potrzeby własnego gospodarstwa domowego. Nawet kilka sztuk nie oznacza jednak chowu całkowicie poza systemem weterynaryjnym. Trzeba zadbać o rejestrację miejsca utrzymywania zwierząt, ich identyfikację, zgłaszanie wymaganych zdarzeń oraz bioasekurację chroniącą stado przed ASF.
Czy trzeba rejestrować świnie trzymane tylko dla siebie?
Niewielki chów prowadzony z myślą o własnym mięsie nadal podlega przepisom dotyczącym identyfikacji i rejestracji zwierząt. Miejsce, w którym prowadzi się chów lub hodowlę świń, jest traktowane jako siedziba stada i powinno zostać odpowiednio zgłoszone. Formalności można załatwiać między innymi za pośrednictwem systemu IRZplus.
Nie ma więc zasady, zgodnie z którą jedną czy dwie świnie można utrzymywać całkowicie prywatnie i bez żadnego zgłoszenia. Świnie należą do zwierząt objętych systemem identyfikacji i rejestracji, a ich posiadacz ma obowiązki także wtedy, gdy nie prowadzi dużej produkcji towarowej.
Znaczenie ma ponadto zgłaszanie określonych zdarzeń dotyczących stada. Przykładowo przybycie lub opuszczenie siedziby stada trzeba odnotować w wymaganym terminie, podobnie jak inne zdarzenia przewidziane dla świń.
Ile świń można hodować na własny użytek?
Przepisy nie ustanawiają prostego limitu w rodzaju maksymalnie pięć świń na gospodarstwo. Istotą takiego chowu jest to, że zwierzęta są utrzymywane wyłącznie w celu pozyskania mięsa na potrzeby własnego gospodarstwa domowego, a nie do zwykłej sprzedaży.
Przy wyjaśnianiu uproszczonych zasad dla takich gospodarstw wskazywano, że liczba zwierząt powinna odpowiadać możliwościom konsumpcyjnym gospodarstwa domowego. Jako wartość orientacyjną podawano przeciętnie około 10 świń w ciągu roku, przy czym nie jest to ustawowy sztywny limit obowiązujący każde gospodarstwo. Dopuszczalne jest również utrzymywanie lochy.
W praktyce ktoś utrzymujący dwie lub trzy świnie wyłącznie na potrzeby swojej rodziny mieści się w oczywistym celu takiego chowu. Przy znacznie większej liczbie zwierząt może natomiast pojawić się pytanie, czy rzeczywistym przeznaczeniem produkcji nadal jest wyłącznie konsumpcja domowa.
Czy mięso ze swoich świń można później sprzedawać?
Produkcja prowadzona w tym uproszczonym modelu jest przeznaczona na potrzeby własne. Mięsa uzyskanego ze świni ubitej w tym trybie nie można po prostu zacząć sprzedawać sąsiadom, znajomym czy klientom gospodarstwa.
Jeżeli rolnik planuje produkcję mięsa przeznaczonego do obrotu, musi stosować zasady odpowiednie dla danej formy sprzedaży żywności pochodzenia zwierzęcego. Utrzymywanie świń na potrzeby domowe nie jest sposobem na ominięcie wymagań dotyczących legalnego wprowadzania mięsa do sprzedaży.
Warto więc już przy rozpoczynaniu chowu ustalić jego rzeczywisty cel. Jeśli zwierzęta mają służyć wyłącznie do zaopatrzenia własnego gospodarstwa domowego, można korzystać z rozwiązań przewidzianych właśnie dla tego rodzaju produkcji.
Jakie warunki trzeba spełnić, żeby hodować świnie?
Jednym z najważniejszych obowiązków jest odpowiednie zabezpieczenie miejsca utrzymywania zwierząt. Aktualne przepisy dotyczące ASF wymagają między innymi zabezpieczenia budynków przed dostępem dzikich zwierząt oraz zwierząt domowych, a pasza powinna być przechowywana i podawana w sposób ograniczający możliwość kontaktu z nimi.
Osoby wchodzące do pomieszczeń ze świniami powinny zachowywać zasady higieny, a sprzęt używany do ich obsługi należy regularnie oczyszczać i odkażać. Przepisy przewidują również stosowanie odzieży i obuwia przeznaczonych do prac przy świniach oraz ograniczanie dostępu osób postronnych do budynków, w których przebywają zwierzęta.
W gospodarstwach utrzymujących świnie wyłącznie na mięso dla własnego gospodarstwa domowego przewidziano część uproszczeń. Nie wszystkie wymagania dokumentacyjne stosowane w gospodarstwach produkujących trzodę na rynek dotyczą takich niewielkich stad w takim samym zakresie.
Czy trzeba mieć osobny budynek dla świń?
Przepisy dotyczące zapobiegania ASF wymagają odpowiedniego oddzielenia świń od innych zwierząt. Co do zasady świnie powinny przebywać w odrębnych, zabezpieczonych pomieszczeniach, a budynek musi uniemożliwiać kontakt z dzikami oraz innymi zwierzętami mogącymi przyczynić się do przenoszenia choroby.
Nie oznacza to konieczności budowania nowoczesnej dużej chlewni dla dwóch tuczników. Stary budynek gospodarczy może zostać wykorzystany, jeżeli spełnia wymagania dotyczące zabezpieczenia zwierząt, higieny i bioasekuracji.
Przed zakupem pierwszych świń warto skonsultować przygotowane pomieszczenie z właściwym powiatowym inspektoratem weterynarii. Pozwala to uniknąć przerabiania budynku już po wprowadzeniu zwierząt.
Dlaczego bioasekuracja obowiązuje również przy dwóch świniach?
ASF nie zależy od wielkości stada. Wirus może zostać zawleczony zarówno do dużej fermy, jak i gospodarstwa, w którym utrzymywane są dwie świnie przeznaczone do późniejszego uboju na potrzeby rodziny.
Ryzyko stanowią między innymi kontakt z dzikami, skażone obuwie, sprzęt, pasza lub materiał pochodzący z obszarów, na których występuje choroba. Z tego powodu wymagania związane z higieną i zabezpieczeniem gospodarstwa nie znikają tylko dlatego, że produkcja nie ma charakteru handlowego.
Obowiązujące zasady zwalczania ASF obejmują teren całego kraju i zawierają również rozwiązania odnoszące się do gospodarstw utrzymujących świnie wyłącznie na własne potrzeby.
Czy można wypuszczać świnie na wybieg?
Utrzymywanie świń w systemie otwartym jest możliwe, ale wymaga odpowiedniego zabezpieczenia wybiegu. Przepisy przewidują rozwiązania, które mają uniemożliwiać bezpośredni kontakt świń z dzikami.
W praktyce znaczenie ma rodzaj ogrodzenia, jego wysokość, trwałe związanie z podłożem oraz zabezpieczenie wejść i wjazdów. W niektórych przypadkach wymagane może być ogrodzenie podwójne albo pełne.
Jeżeli ktoś planuje przydomowy chów świń na zewnątrz, powinien więc wcześniej dokładnie sprawdzić wymagania obowiązujące w danym gospodarstwie. Zwykłe ogrodzenie z siatki używane dawniej nie zawsze będzie wystarczające.
Czy można karmić świnie resztkami z kuchni?
Nie należy traktować świni jako sposobu na pozbywanie się odpadków obiadowych. W szczególności nie wolno wykorzystywać do karmienia zwierząt odpadów gastronomicznych zawierających lub mogących zawierać produkty pochodzenia zwierzęcego.
Ma to znaczenie również w kontekście ASF. Jednym ze sposobów rozprzestrzeniania choroby może być skażona żywność pochodząca od zakażonych zwierząt, dlatego żywienie świń podlega określonym ograniczeniom.
Bezpieczniej stosować przeznaczone dla świń pasze i własne zboże przechowywane w sposób chroniący przed kontaktem z dzikimi zwierzętami. Sam fakt, że zwierzę ma być przeznaczone wyłącznie dla rodziny, nie zwalnia z zasad dotyczących bezpiecznego żywienia.
Czy rolnik może zabić świnie na własny użytek?
Domowy ubój jest dozwolony, ale podlega osobnym wymaganiom weterynaryjnym. Co najmniej 48 godzin przed planowanym ubojem trzeba przekazać odpowiednią informację właściwemu powiatowemu lekarzowi weterynarii, a zwierzę musi spełniać warunki przewidziane przepisami.
Mięso świni pozyskane podczas takiego uboju musi zostać zbadane na obecność włośni. Do czasu uzyskania właściwego wyniku nie należy przeznaczać go do spożycia ani dalszego przetwarzania.
Osoba wykonująca ubój musi ponadto spełniać wymagania dotyczące kwalifikacji, a całe postępowanie powinno odbywać się zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony zwierząt. Domowy ubój nie oznacza więc możliwości zabicia zwierzęcia w dowolny sposób.
Ubój świni na obszarze objętym ograniczeniami ASF
Na terenach objętych ograniczeniami obowiązują dodatkowe zasady. Przepisy dopuszczają ubój świń utrzymywanych w danym gospodarstwie na potrzeby własne po spełnieniu określonych warunków, między innymi odpowiednio długiego okresu utrzymywania zwierzęcia w tym miejscu oraz przeprowadzenia wymaganych badań.
Na obszarach objętych ograniczeniami świnia przeznaczona do takiego uboju powinna być utrzymywana w danym gospodarstwie przez wymagany okres przed ubojem. Konieczne mogą być również badania przedubojowe i poubojowe wykonywane w ramach nadzoru weterynaryjnego.
Szczególnie na terenach dotkniętych ASF nie warto opierać się na zasadach pamiętanych sprzed kilku lat. Przed zakupem świń oraz przed planowanym ubojem należy sprawdzić aktualny status miejscowości i obowiązki obowiązujące na danym obszarze.
Czy można kupić dwa prosiaki i hodować je dla rodziny?
Tak, jest to możliwe, ale trzeba rozpocząć od załatwienia formalności dotyczących miejsca utrzymywania zwierząt. Siedziba stada powinna być prawidłowo zgłoszona, a przemieszczenie świń do gospodarstwa musi zostać odnotowane zgodnie z zasadami systemu identyfikacji i rejestracji.
Jeszcze przed zakupem prosiąt trzeba przygotować pomieszczenie spełniające wymagania bioasekuracyjne. Dotyczy to między innymi zabezpieczenia przed dzikimi zwierzętami, właściwego przechowywania paszy, możliwości utrzymania czystości oraz stosowania środków ograniczających ryzyko przeniesienia ASF.
Dopiero po przygotowaniu gospodarstwa warto kupować zwierzęta z legalnego źródła i prawidłowo zgłosić ich przemieszczenie. Przy chowie na własny użytek formalności są prostsze niż przy dużej produkcji towarowej, ale nie oznacza to całkowitego zwolnienia z nadzoru nad utrzymywaniem świń.
Co sprawdzić przed rozpoczęciem chowu świń?
Najpierw warto skontaktować się z właściwym biurem powiatowym ARiMR i sprawdzić kwestie związane z rejestracją siedziby stada oraz IRZplus. Kolejnym krokiem powinno być ustalenie w powiatowym inspektoracie weterynarii, czy gospodarstwo znajduje się na obszarze objętym ograniczeniami związanymi z ASF.
Następnie trzeba przygotować odpowiednie pomieszczenie, sposób przechowywania paszy oraz zasady higieny podczas obsługi zwierząt. Dopiero wtedy warto planować zakup prosiąt. Takie podejście jest szczególnie ważne, gdy świnie wracają do gospodarstwa po wielu latach przerwy, ponieważ obecne wymagania dotyczące identyfikacji i bioasekuracji są znacznie bardziej rozbudowane niż dawniej.
Rolnik może więc legalnie utrzymywać nawet niewielkie stado wyłącznie z myślą o mięsie dla swojej rodziny. Trzeba jednak pamiętać, że na własny użytek określa przeznaczenie produkcji, a nie zwalnia właściciela zwierząt z obowiązków dotyczących rejestracji, zdrowia świń, bioasekuracji oraz prawidłowego przeprowadzenia późniejszego uboju.
Źródło: www.agromechanika.net.pl
