Plon kukurydzy z hektara może różnić się bardzo mocno nawet między polami położonymi w tej samej okolicy. Wpływ mają przede wszystkim dostępność wody, klasa gleby, odmiana, obsada roślin, nawożenie oraz przebieg pogody w okresie kwitnienia i nalewania ziarna. Na jednym polu wynik może rozczarować, a kilka kilometrów dalej ta sama odmiana da bardzo dobry plon.
Ile kukurydzy można zebrać z hektara?
W przypadku kukurydzy uprawianej na ziarno można przyjąć, że w typowych warunkach plon rzędu około 8–12 ton ziarna z hektara jest wynikiem spotykanym w wielu gospodarstwach. Na dobrych stanowiskach, przy korzystnym przebiegu pogody i prawidłowej agrotechnice możliwe jest przekroczenie 12–14 ton z hektara.
W słabszym sezonie wynik może spaść do 5–7 ton, a przy bardzo silnej suszy nawet jeszcze niżej. Kukurydza ma duży potencjał plonowania, ale jednocześnie mocno reaguje na niedobory wody w najważniejszych fazach rozwoju.
Trzeba też pamiętać, że wynik podawany bez informacji o wilgotności ziarna może być mylący. Świeżo zebrana kukurydza ważąca 12 ton przy wysokiej wilgotności nie odpowiada 12 tonom suchego handlowego ziarna.
Ile kukurydzy daje hektar przy bardzo dobrych warunkach?
Na zasobnej glebie, przy odpowiedniej obsadzie i dobrym uwilgotnieniu, plon może przekraczać 14 ton z hektara. W pojedynczych gospodarstwach i doświadczeniach odmianowych uzyskuje się także znacznie wyższe wyniki, ale nie powinny być one traktowane jako norma dla każdego stanowiska.
Bardzo wysokie plony wymagają dobrego przebiegu praktycznie całego sezonu. Rośliny muszą mieć wystarczającą ilość składników pokarmowych, równą obsadę, dobrze rozwinięty system korzeniowy i dostęp do wody podczas kwitnienia oraz wypełniania ziarniaków.
Jeżeli któryś z tych elementów zawiedzie, potencjał zapisany w genetyce odmiany nie zostanie wykorzystany. Sama intensywna technologia nie jest w stanie całkowicie zastąpić opadów.
Dlaczego kukurydza tak mocno reaguje na suszę?
Kukurydza wytwarza dużą masę roślinną, więc jej zapotrzebowanie na wodę jest wysokie. Szczególnie wrażliwy jest okres poprzedzający kwitnienie, samo kwitnienie oraz początek tworzenia i nalewania ziarna.
Niedobór wody w tym czasie może spowodować słabe zapylenie kolb. Efektem są puste miejsca, mniejsza liczba ziarniaków i krótsze kolby.
Jeśli susza pojawi się później, rośliny mogą utrzymać liczbę ziarniaków, ale ich masa będzie mniejsza. Ziarno staje się drobniejsze, co również obniża wynik z hektara.
Jaki wpływ na plon ma klasa gleby?
Kukurydza może być uprawiana na wielu rodzajach gleb, ale najlepsze wyniki osiąga zwykle tam, gdzie system korzeniowy ma dobry dostęp do wody i składników pokarmowych. Gleba powinna być odpowiednio napowietrzona i mieć uregulowany odczyn.
Na słabych, lekkich stanowiskach największym ograniczeniem często nie jest sama zasobność, lecz szybkie przesychanie. Nawet prawidłowe nawożenie nie pomoże w pełni, jeśli roślina nie może pobrać składników z suchej warstwy gleby.
Ciężkie gleby potrafią dobrze magazynować wodę, ale mogą stwarzać problemy po bardzo mokrej wiośnie. Zimna i podmokła gleba opóźnia wschody, ogranicza rozwój korzeni i zwiększa nierównomierność plantacji.
Ile kukurydzy można zebrać na słabej ziemi?
Nie da się podać jednej wartości dla wszystkich słabszych stanowisk, ale przy lekkiej glebie wynik może wynosić około 5–9 ton ziarna z hektara. W sezonie z regularnymi opadami takie pole może zaskoczyć znacznie lepszym plonem.
W suchym roku różnice między glebą słabą a dobrą zwykle mocno się powiększają. Gleba o większej zdolności magazynowania wody pozwala roślinom dłużej przetrwać okres bez opadów.
Na piaskach nie warto przesadzać również z obsadą. Zbyt wiele roślin oznacza większą konkurencję o ograniczoną ilość wody, co może pogorszyć zaziarnienie kolb.
Obsada roślin ma duży wpływ na wynik
Za mała liczba roślin ogranicza maksymalny plon, bo na hektarze znajduje się zbyt mało kolb. Z kolei nadmierna obsada zwiększa konkurencję o wodę, światło i składniki pokarmowe.
Optymalna liczba roślin zależy od odmiany i warunków stanowiska. Na dobrych glebach można zwykle utrzymywać większą obsadę, natomiast na stanowiskach podatnych na suszę bezpieczniejsze bywa jej ograniczenie.
Warto przy tym liczyć nie tylko wysiane nasiona, ale faktyczną liczbę roślin po wschodach. Ubytki, podwójne wysiewy i duże różnice w rozwoju poszczególnych roślin wpływają na końcowy wynik.
Czy wybór odmiany naprawdę zmienia plon?
Tak, ale nie zawsze najwyższy potencjał plonowania oznacza najlepszy wybór. Odmiana musi być dopasowana do długości sezonu, rodzaju gleby i możliwości gospodarstwa.
Bardzo późna kukurydza może dawać wysoki plon, ale w chłodniejszym regionie istnieje większe ryzyko zbioru mokrego ziarna. Koszt suszenia może wtedy pochłonąć część dodatkowego przychodu.
Znaczenie ma również tolerancja na suszę, odporność na wyleganie oraz zdolność do szybkiego oddawania wody przez ziarno. Parametry te mogą być równie ważne jak sam maksymalny plon.
FAO a plon kukurydzy
Liczba FAO informuje w uproszczeniu o wczesności odmiany. Niższe FAO oznacza wcześniejsze dojrzewanie, natomiast wyższe wiąże się z dłuższym okresem wegetacji.
Odmiany późniejsze mają często wyższy potencjał plonowania, ale potrzebują więcej czasu i ciepła. W regionach o krótszym okresie wegetacji zbyt późna odmiana może nie osiągnąć pełnej dojrzałości przed nadejściem jesiennych chłodów.
Nie warto więc wybierać odmiany wyłącznie na podstawie rekordowego wyniku z cieplejszej części kraju. Lepszym rozwiązaniem jest dopasowanie FAO do lokalnych warunków.
Nawożenie może podnieść plon, ale nie bez końca
Kukurydza pobiera dużo azotu, potasu i fosforu, a także potrzebuje odpowiedniego zaopatrzenia w magnez, siarkę i mikroelementy. Dawki nawozów powinny wynikać z zakładanego plonu oraz zasobności gleby.
Większa ilość azotu nie oznacza automatycznie większego zbioru. Przy braku wody nadmiar nawożenia może nie zostać wykorzystany, a część składników zostaje poza zasięgiem korzeni.
Ważne jest także pH gleby. Zbyt kwaśne stanowisko ogranicza dostępność części składników i pogarsza warunki rozwoju korzeni, nawet jeśli nawożenie mineralne jest intensywne.
Termin siewu także ma znaczenie
Wczesny siew pozwala lepiej wykorzystać okres wegetacji, ale gleba musi być odpowiednio ogrzana. Zbyt zimne warunki po siewie spowalniają kiełkowanie i zwiększają ryzyko nierównych wschodów.
Opóźnianie siewu również nie jest obojętne. Kukurydza ma później mniej czasu na rozwój, a najważniejsze fazy mogą przypaść na bardziej niekorzystne warunki.
Najważniejszy jest równy start roślin. Kukurydza bardzo źle znosi sytuację, w której część roślin pojawia się kilka dni później i od początku przegrywa konkurencję z sąsiednimi.
Zachwaszczenie potrafi mocno ograniczyć plon
Młoda kukurydza początkowo rośnie stosunkowo wolno i nie przykrywa szybko międzyrzędzi. Chwasty mogą w tym czasie zabierać wodę, światło oraz składniki pokarmowe.
Szczególnie niekorzystne jest zachwaszczenie we wczesnym okresie rozwoju. Rośliny, które od początku muszą konkurować z chwastami, mogą już później nie odrobić strat.
Ochrona herbicydowa powinna być dopasowana do gatunków występujących na polu oraz fazy rozwojowej kukurydzy. Spóźniony zabieg nie zawsze pozwoli odzyskać utracony potencjał.
Choroby i szkodniki również zabierają plon
Kukurydza może być uszkadzana między innymi przez omacnicę prosowiankę, ploniarkę zbożówkę czy stonkę kukurydzianą. Szkodniki osłabiają rośliny, zwiększają podatność na złamania i mogą ułatwiać rozwój chorób.
Duże znaczenie mają również fuzariozy kolb. Nie tylko obniżają ilość i jakość ziarna, ale mogą prowadzić do problemów związanych z obecnością mykotoksyn.
Zmianowanie, rozdrabnianie resztek pożniwnych i odpowiednia agrotechnika pomagają ograniczyć część zagrożeń. Wieloletnia uprawa kukurydzy po kukurydzy może zwiększać presję niektórych szkodników oraz chorób.
Ile kukurydzy na kiszonkę można zebrać z hektara?
Przy kukurydzy przeznaczonej na kiszonkę nie liczy się tonaż ziarna, lecz plon całej zielonej masy oraz zawartość suchej masy. W dobrych warunkach można uzyskać około 40–60 ton świeżej masy z hektara, choć wyniki zależą mocno od wilgotności roślin i stanowiska.
Sam wynik wyrażony w tonach świeżej masy nie powinien być jedynym kryterium oceny. Bardzo mokra kukurydza może ważyć dużo, ale zawierać mniej suchej masy i energii w przeliczeniu na tonę. Dla żywienia bydła znaczenie ma również udział kolb, zawartość skrobi, strawność włókna i właściwy termin zbioru.
Kiedy zbierać kukurydzę na ziarno?
Termin zbioru zależy od dojrzałości roślin i wilgotności ziarna. Wraz z postępem dojrzewania wilgotność stopniowo spada, co zmniejsza późniejsze koszty suszenia.
Nie zawsze opłaca się jednak czekać jak najdłużej. Jesienna pogoda może pogorszyć warunki polowe, zwiększyć straty powodowane przez wyleganie, ptaki czy zwierzynę i utrudnić wjazd kombajnu. Moment zbioru powinien więc uwzględniać zarówno wilgotność, jak i prognozę pogody oraz stan plantacji.
Dlaczego wilgotność zmienia wynik z hektara?
Masa zebranej kukurydzy obejmuje również wodę znajdującą się w ziarnie. Im wyższa wilgotność, tym większa masa bezpośrednio po zbiorze.
Przykładowo dwa pola mogą dać podobną ilość suchej masy ziarna, ale kukurydza zebrana przy większej wilgotności będzie ważyła więcej na wadze. Po dosuszeniu różnica może się wyraźnie zmniejszyć.
Przy porównywaniu plonów między gospodarstwami zawsze warto więc sprawdzić, czy podawany wynik odnosi się do masy prosto z kombajnu, czy do ziarna przeliczonego na standardową wilgotność.
Czy 10 ton kukurydzy z hektara to dobry wynik?
W wielu warunkach 10 ton ziarna z hektara można uznać za dobry, solidny rezultat, szczególnie jeśli mówimy o ziarnie po uwzględnieniu wilgotności. Ocena zawsze powinna jednak uwzględniać jakość gleby i przebieg pogody.
Na bardzo dobrym stanowisku i w korzystnym roku 10 ton może pozostawiać pewien niedosyt. Na lekkiej ziemi po okresach suszy ten sam wynik może być bardzo dobrym rezultatem.
Jeszcze ważniejsza od samego tonażu jest ekonomika. Plon 13 ton uzyskany przy bardzo wysokich nakładach nie zawsze daje większy dochód niż 10–11 ton przy rozsądnie dobranej technologii.
Jak oszacować plon jeszcze przed zbiorem?
Przybliżony wynik można próbować określić poprzez policzenie obsady roślin, liczby kolb oraz ziarniaków znajdujących się na przeciętnej kolbie. Potrzebna jest także orientacyjna masa ziarna, która przed pełną dojrzałością jest trudna do dokładnego przewidzenia.
Największym błędem jest wybieranie wyłącznie najładniejszych roślin z brzegu pola. Próbki powinny pochodzić z kilku reprezentatywnych miejsc, również tam, gdzie plantacja wygląda przeciętnie.
Takie obliczenie daje jedynie orientacyjny wynik. Masa tysiąca ziaren może mocno zmienić się w końcowej fazie nalewania, szczególnie jeśli pojawi się susza lub przedwcześnie zakończy się wegetacja.
Co najbardziej decyduje o plonie kukurydzy?
Największe różnice zwykle wynikają ze współdziałania kilku czynników. Dobre nasiona nie zrekompensują całkowicie braku wody, a wysokie nawożenie nie naprawi słabych i nierównych wschodów.
W praktyce warto zadbać przede wszystkim o uregulowane pH, odpowiednią zasobność gleby, dobór odmiany, właściwą obsadę, równy siew oraz skuteczne ograniczenie chwastów. Dużą część końcowego wyniku i tak ustala pogoda, na którą rolnik nie ma wpływu.
Przy planowaniu opłacalności bezpieczniej opierać się na średnich plonach osiąganych we własnym gospodarstwie z kilku sezonów niż na rekordowym wyniku z jednego wyjątkowo dobrego roku. Kukurydza potrafi dawać bardzo wysokie plony, ale właśnie w tym gatunku różnice między dobrym a suchym sezonem mogą być wyjątkowo duże.
Źródło: www.agromechanika.net.pl
