Lato to dla bydła wymagający okres. Wysoka temperatura, silne słońce, owady i ograniczony dostęp do chłodniejszych miejsc mogą szybko pogorszyć samopoczucie zwierząt. Stres cieplny wpływa nie tylko na komfort krów i opasów, ale także na pobranie paszy, wydajność mleczną, przyrosty, płodność oraz odporność. Dlatego w czasie upałów liczy się szybka reakcja i codzienna obserwacja stada.
Czym jest stres cieplny u bydła?
Bydło znacznie gorzej znosi wysokie temperatury niż ludzie. Szczególnie wrażliwe są krowy mleczne o wysokiej wydajności, cielęta, sztuki chore oraz zwierzęta utrzymywane w źle wentylowanych budynkach.
Pierwsze objawy przegrzania to przyspieszony oddech, mniejsze zainteresowanie paszą, częstsze stanie zamiast leżenia, ślinienie się i szukanie przewiewu. Krowy mogą też gromadzić się przy poidłach, bramach, wentylatorach lub w zacienionych częściach obory. Takie zachowanie to sygnał, że warunki wymagają poprawy.
Stały dostęp do czystej wody
Woda jest najważniejszym elementem letniej opieki nad bydłem. W czasie upałów zapotrzebowanie na nią gwałtownie rośnie. Krowa mleczna może wypijać znacznie więcej niż zwykle, zwłaszcza po doju i po pobraniu paszy.
Poidła powinny być czyste, sprawne i łatwo dostępne. Warto regularnie sprawdzać przepływ wody, ponieważ samo poidło nie wystarczy, jeśli napełnia się zbyt wolno. Przy większych grupach zwierząt potrzebna jest odpowiednia liczba punktów pojenia, aby słabsze sztuki nie były odpychane przez dominujące osobniki.
Cień na pastwisku i wybiegach
Zwierzęta przebywające na zewnątrz muszą mieć możliwość schronienia się przed słońcem. Naturalny cień drzew jest bardzo korzystny, ale nie zawsze wystarcza dla całego stada. W takich sytuacjach warto rozważyć wiaty, zadaszenia lub mobilne konstrukcje dające osłonę.
Cień powinien być dostępny przez większą część dnia. Jeśli znajduje się daleko od wody, bydło może ograniczać przemieszczanie się i dłużej pozostawać w pełnym słońcu. Najlepiej, gdy zacienione miejsce łączy się z łatwym dostępem do poideł.
Wentylacja w oborze
Dobra wymiana powietrza w oborze ogranicza nagrzewanie budynku i poprawia komfort zwierząt. Warto sprawdzić, czy powietrze swobodnie przepływa przez całą przestrzeń, także przy legowiskach i stole paszowym.
Pomocne są wentylatory, otwarte kurtyny, świetliki wentylacyjne i odpowiednio ustawione wloty powietrza. Ważne, aby wentylacja nie działała tylko punktowo. Jeśli chłodniejszy podmuch dociera wyłącznie do części stada, zwierzęta będą się tam gromadzić, co może powodować ścisk i stres.
Chłodzenie wodą
W okresach silnych upałów dobre efekty daje połączenie wentylacji z okresowym zraszaniem. Woda powinna zwilżać skórę zwierzęcia, a następnie odparowywać dzięki ruchowi powietrza. Samo zwiększenie wilgotności bez wentylacji może pogorszyć warunki.
Systemy zraszania najlepiej stosować w miejscach, gdzie bydło przebywa najczęściej, na przykład przy stole paszowym, w poczekalni przed dojem lub na korytarzach. Trzeba jednak pilnować, aby posadzka nie stała się śliska, a legowiska nie były mokre.
Lepsza organizacja karmienia
Podczas upałów bydło pobiera mniej paszy w najcieplejszych godzinach dnia. Dlatego warto przesunąć większą część zadawania paszy na rano i wieczór, gdy temperatura jest niższa. Pasza powinna być świeża, regularnie podgarniana i chroniona przed zagrzewaniem.
Latem szczególnie ważna jest jakość TMR. Zagrzana, przesuszona lub spleśniała pasza szybko zniechęca zwierzęta do jedzenia. Pomocne może być częstsze zadawanie mniejszych porcji oraz kontrola resztek na stole paszowym.
Wygodne i suche legowiska
Krowy potrzebują odpoczynku, ale w czasie upałów często więcej stoją, próbując oddać nadmiar ciepła. Jeśli legowiska są wilgotne, brudne lub zbyt słabo wentylowane, zwierzęta jeszcze rzadziej z nich korzystają.
Legowiska powinny być suche, miękkie i regularnie uzupełniane. Czyste miejsce do leżenia ogranicza ryzyko problemów z racicami, wymieniem i skórą. Warto też zadbać o to, aby w strefie odpoczynku nie było duszno.
Ochrona przed owadami
Muchy i inne owady latem znacząco obniżają dobrostan bydła. Zwierzęta stają się niespokojne, częściej machają ogonem, kopią, przerywają pobieranie paszy i gorzej odpoczywają.
Podstawą ograniczania owadów jest higiena. Należy regularnie usuwać obornik, resztki paszy i zabrudzoną ściółkę. Pomocne są również pułapki, preparaty przeznaczone dla bydła, siatki oraz poprawa wentylacji. Im mniej miejsc do namnażania owadów, tym spokojniejsze stado.
Szczególna opieka nad cielętami
Cielęta są bardzo wrażliwe na przegrzanie i odwodnienie. Latem budki lub kojce nie powinny stać w pełnym słońcu przez cały dzień. Potrzebny jest cień, przewiew i stały dostęp do świeżej wody.
Warto częściej kontrolować ściółkę, ponieważ wysoka temperatura i wilgoć sprzyjają rozwojowi drobnoustrojów. Cielęta powinny być obserwowane pod kątem ospałości, biegunki, szybkiego oddechu i słabszego pobierania mleka lub paszy starterowej.
Obserwacja stada każdego dnia
Najlepszym sposobem na szybką reakcję jest regularna obserwacja zwierząt. Warto zwracać uwagę na oddech, ustawienie ciała, pobranie paszy, zachowanie przy poidłach i czas leżenia. Jeśli wiele sztuk stoi z wyciągniętą szyją, ciężko oddycha i unika paszy, warunki są zbyt trudne.
Dobrostan bydła latem poprawia się dzięki kilku działaniom wykonywanym równocześnie. Czysta woda, cień, przewiew, chłodzenie, świeża pasza i spokojne miejsce do odpoczynku sprawiają, że zwierzęta lepiej radzą sobie z wysoką temperaturą, a hodowca szybciej zauważa moment, w którym stado potrzebuje dodatkowego wsparcia.
Źródło: www.agromechanika.net.pl
