Jeszcze dwieście lat temu czeska kura złocistoplama należała do najczęściej spotykanych ras drobiu w czeskich gospodarstwach i prawdopodobnie to właśnie jej jaja trafiały na wielkanocne stoły w XIX wieku. Ceniono ją nie tylko za charakterystyczne upierzenie, ale również za wytrzymałość, żywy temperament i czujność, dzięki której potrafiła unikać zagrożeń ze strony drapieżników.
Czeska kura złocistoplama. Dawniej była niemal w każdym gospodarstwie
Kura czeska, znana również jako czeska kura złocistoplama, przez długi czas stanowiła charakterystyczny element wiejskiego krajobrazu Czech. Najbardziej rozpowszechnione były osobniki o złocistym, nakrapianym upierzeniu, choć występowały także odmiany kuropatwiane, białe i czarne. Jeszcze do połowy XIX wieku można je było spotkać w większości gospodarstw, ale sytuacja diametralnie zmieniła się w drugiej połowie XIX stulecia, kiedy rozpoczął się masowy import zagranicznych ras drobiu.
Rosnąca popularność nowych odmian doprowadziła do gwałtownego ograniczenia hodowli rodzimych kur czeskich, które znalazły się na granicy wyginięcia. Przetrwanie rasy stało się możliwe dzięki zaangażowaniu niewielkiej grupy hodowców, entuzjastów rodzimego, drobiu którzy na przełomie XIX i XX wieku odnaleźli ostatnie zachowane osobniki i rozpoczęli odbudowę populacji.
Prace hodowlane sprawiły, że pomysłodawcom projektu udało się odtworzyć odmiany złocisto-nakrapiane, kuropatwiane, białe i czarne, a kolejny okres rozwoju hodowli nastąpił po powstaniu Czechosłowacji. Szczególną popularność zdobyła wówczas odmiana złocisto-nakrapiana, która przez wiele lat znajdowała się nawet w grupie ras preferowanych do hodowli.
O wyjątkowości czeskich kur pisał również wybitny czeski pisarz, Karel Čapek, który 1928 roku tak opisywał swoje wrażenia z wizyty na fermie drobiu:
– Niedawno widziałem wzorcową fermę kurczaków; były tam wszelkiego rodzaju zagraniczne Wyandotte i inna arystokracja kurczaków, czarne jak węgiel, białe jak łabędź, kudłate i potargane; ale w jednym z tych drucianych zamków mieszkały takie małe i smukłe kurczaki, o przyjemnym kolorze słomy zmieszanej z odchodami, i mówi się, że jest to szczególna i doskonała czeska rasa, która przyciąga uwagę każdego znającego się na rzeczy cudzoziemca…
Kura czeska najlepiej czuje się na wolnym wybiegu
Współcześnie kura czeska jest rasą uznawaną na arenie międzynarodowej i wpisaną do Europejskiego Rejestru Ras Drobiu. Należy do kur typu lekkiego, doskonale przystosowanych do trudniejszych warunków klimatycznych charakterystycznych dla Europy Środkowej. Do jej najbardziej rozpoznawalnych cech należą żywy temperament, duża czujność i płochliwość. Ptaki te wyróżniają się także umiejętnością samodzielnego poszukiwania pożywienia, stosunkowo niewielkimi wymaganiami oraz znaczną odpornością. Takie właściwości sprawiają, że czeskie kury szczególnie dobrze nadają się do utrzymywania w rozległych zagrodach, również na terenach, gdzie występuje więcej drapieżników. Najczęściej można je spotkać w niewielkich gospodarstwach oraz hodowlach ekologicznych, w których mają zapewnioną odpowiednią przestrzeń do swobodnego poruszania się.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku chowu w klatkach lub wolierach, ponieważ ze względu na swoje naturalne zachowania i temperament rasa ta nie nadaje się do takich warunków. Poza Czechami hodowla pozostaje stosunkowo rzadka, a w ostatnich latach pojawiały się jedynie fragmentaryczne informacje o niewielkich populacjach utrzymywanych na Słowacji, w Rosji i Belgii.
Wyjątkowe upierzenie, którego niemal nie spotyka się u innych ras
Jedną z najbardziej charakterystycznych cech czeskiej kury jest jej złocisto-nakrapiane ubarwienie. To niezwykle rzadka odmiana upierzenia, spotykana w Europie jedynie u kur czeskich oraz holenderskich kur Drenthe, a według niektórych teorii przodkowie tej drugiej rasy również mogli pochodzić z Czech.
Istnieje duże prawdopodobieństwo, że charakterystyczne umaszczenie jest wynikiem pojedynczej mutacji genetycznej, która pojawiła się na ziemiach czeskich i została zauważona przez tamtejszych hodowców jeszcze przed 1600 rokiem. Wyjątkowość tej rasy nie ogranicza się jednak do wyglądu, a równie cenne jest połączenie cech użytkowych i behawioralnych, które u większości innych ras nie występują jednocześnie w tak dużym nasileniu.
Rzadkie geny czeskiej kury wymagają ochrony
Od 1996 roku czeska kura złocistoplama objęta jest programem ochrony rodzimych ras, a dziesięć lat później działania te zostały włączone do Krajowego Programu Ochrony i Wykorzystania Zasobów Genetycznych Roślin, Zwierząt i Mikroorganizmów o Znaczeniu dla Wyżywienia i Rolnictwa. Pod tą rozbudowaną nazwą kryje się czeska inicjatywa mająca na celu zachowanie różnorodności biologicznej w rolnictwie oraz ochronę cennych zasobów genetycznych. Pod względem zakresu jest ona zaliczana do najbardziej rozwiniętych przedsięwzięć tego rodzaju na świecie.
Czeska kura pozostaje obecnie jedyną oryginalną rasą kur wyhodowaną na terenie Czech i jest również ostatnią klasyczną przedstawicielką pierwotnych, lekkich kur gospodarskich Europy Środkowej.
Źródło: https://www.nzm.cz/o-nas/aktuality/zlata-kropenka-jedinecna-zbarvenim-i-puvodem
