Trwają negocjacje dotyczące budżetu Unii Europejskiej na lata 2028–2034, w tym pieniędzy przeznaczonych na Wspólną Politykę Rolną. Irlandia proponuje ograniczenie wydatków w innych obszarach, aby uniknąć dalszych cięć dopłat dla rolników. Niemcy, Austria i Szwecja domagają się jednak większych oszczędności, a kanclerz Friedrich Merz chce zmniejszenia proponowanego budżetu UE nawet o 400 mld euro.
Irlandia chce ochronić dopłaty dla rolników
W dniach 15–16 października w Brukseli mają odbyć się rozmowy przywódców państw UE dotyczące Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2028–2034. Negocjacje obejmują również przyszły budżet Wspólnej Polityki Rolnej, z którego finansowane są między innymi płatności bezpośrednie dla gospodarstw rolnych.
Z przedstawionej propozycji irlandzkiej prezydencji wynika, że całkowity budżet UE miałby wynieść 1622 mld euro w cenach z 2025 roku. Oznaczałoby to zmniejszenie wydatków o 141 mld euro, czyli około 8% względem wcześniejszej propozycji Komisji Europejskiej.
Irlandia proponuje jednak, aby dodatkowe oszczędności nie obejmowały rolnictwa, a zamiast tego przewiduje ograniczenie wydatków na obronność, przestrzeń kosmiczną i badania o 66,6 mld euro. Kolejne 33,1 mld euro miałoby pochodzić z ograniczenia pomocy zewnętrznej, a 9,2 mld euro z administracji.
W pierwotnej propozycji Komisji Europejskiej na wsparcie dochodów rolników w ramach WPR przewidziano co najmniej 293,7 mld euro, co według przedstawionych wyliczeń oznaczałoby to zmniejszenie finansowania o około 20%.
Niemcy chcą większych cięć w budżecie UE
Propozycja Irlandii spotkała się ze sprzeciwem części państw członkowskich. Niemcy, Austria i Szwecja opowiadają się za większym ograniczeniem wydatków, obejmującym również rolnictwo oraz politykę spójności. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz ma domagać się zmniejszenia proponowanego budżetu UE, wynoszącego około 2 bilionów euro, o co najmniej 400 mld euro. Według przedstawionych informacji niemiecki kanclerz nie popiera irlandzkiego rozwiązania, które zakłada większe oszczędności między innymi w wydatkach na obronność.
Jednocześnie niemieckie organizacje rolnicze sprzeciwiają się ograniczaniu finansowania Wspólnej Polityki Rolnej. Niemieckie Stowarzyszenie Rolników (DBV) uważa, że propozycja Irlandii nie zapewnia wystarczającej ochrony dochodów gospodarstw.
Ile wyniosą dopłaty bezpośrednie od 2028 roku?
Jednym z omawianych rozwiązań jest wprowadzenie nowych zasad przyznawania płatności obszarowych. Zgodnie z irlandzką propozycją średnie stawki degresywnego wsparcia dochodów DABIS w państwach członkowskich miałyby wynosić od 90 do 240 euro na hektar.
Nie rozstrzygnięto jeszcze, czy ograniczanie wysokości dopłat wraz ze wzrostem otrzymywanego wsparcia będzie obowiązkowe. W negocjacjach pojawia się również możliwość ustalenia maksymalnego limitu płatności na poziomie 300 tys. euro na gospodarstwo.
Wcześniejsza propozycja Komisji Europejskiej przewidywała rozpoczęcie degresji od 20 tys. euro rocznie oraz ograniczenie maksymalnego wsparcia do 100 tys. euro na gospodarstwo. Zmiany mogą objąć także środki przeznaczone na reagowanie na kryzysy na rynkach rolnych, a według irlandzkiej propozycji rezerwa rolna miałaby zostać zmniejszona z 6,3 mld euro do 4,4 mld euro w cenach bieżących. Jednocześnie planowany jest wzrost finansowania rybołówstwa do niemal 4 mld euro oraz zwiększenie środków na politykę spójności o 7,8 mld euro.
Niemieccy rolnicy domagają się 500 mld euro na WPR
Niemieckie Stowarzyszenie Rolników krytykuje proponowane rozwiązania dotyczące przyszłego finansowania rolnictwa. Organizacja domaga się utworzenia odrębnego budżetu Wspólnej Polityki Rolnej, obejmującego pierwszy i drugi filar, o wartości co najmniej 500 mld euro na lata 2028–2034.
Prezes DBV Joachim Rukwied ocenił irlandzką propozycję jako rozczarowującą. Wskazał między innymi na brak wyodrębnionego funduszu rolnego, niewystarczające zabezpieczenie finansowania drugiego filaru oraz brak mechanizmu chroniącego budżet przed inflacją.
– Każdy, kto uznaje bezpieczeństwo żywnościowe, konkurencyjność i silne obszary wiejskie za priorytety europejskie, musi również stworzyć niezbędne warunki finansowe i polityczne – powiedział Rukwied.
Organizacja sprzeciwia się także obowiązkowej degresji dopłat oraz ograniczaniu maksymalnych płatności dla gospodarstw. Krytykuje również propozycję zmniejszenia środków przeznaczonych na reagowanie na kryzysy rolne.
Podobne postulaty przedstawili ministrowie rolnictwa niemieckich krajów związkowych podczas konferencji w Würzburgu. Przedstawiciele 13 landów opowiedzieli się za dobrowolnym stosowaniem limitów oraz degresji dopłat.
Europejczycy nie chcą zmniejszania wydatków na rolnictwo
Z przytoczonych wyników badania Eurobarometru wynika, że 48% respondentów opowiada się za zwiększeniem budżetu UE przeznaczonego na rolnictwo w ciągu najbliższych dziesięciu lat. Kolejne 33% uważa, że obecne finansowanie powinno zostać utrzymane.
W badaniu, w którym uczestniczyło 24 546 obywateli UE, 70% ankietowanych zadeklarowało, że ze Wspólnej Polityki Rolnej korzystają wszyscy obywatele Unii. Z kolei 82% respondentów uważa, że WPR zapewnia bezpieczeństwo żywnościowe.
Irlandzka prezydencja chce doprowadzić do porozumienia w sprawie Wieloletnich Ram Finansowych jeszcze przed końcem 2026 roku. Wśród rozważanych terminów zakończenia negocjacji pojawia się również początek 2027 roku. Ostateczne kwoty przeznaczone na dopłaty bezpośrednie oraz zasady ich ograniczania pozostają przedmiotem rozmów.
Źródło: Agrar Heute
