Ekoschemat Dobrostan zwierząt pozwala uzyskać dodatkowe wsparcie za wprowadzenie warunków utrzymania zwierząt wykraczających ponad podstawowe wymagania. Pieniądze mogą być przyznawane między innymi za większą powierzchnię w budynkach, ściółkę, wypas, wybieg czy późniejsze odsadzanie młodych. W 2026 roku program obejmuje świnie, bydło, owce, kozy, konie oraz kilka grup drobiu.
Na czym polegają dopłaty do dobrostanu zwierząt?
Płatność dobrostanowa nie jest przyznawana za samo posiadanie zwierząt. Rolnik musi realizować wymagania określone dla konkretnego gatunku lub grupy technologicznej i utrzymywać zwierzęta w warunkach lepszych od standardowych.
W przypadku świń i bydła obowiązuje system punktowy. Poszczególnym praktykom przypisana jest określona liczba punktów, a jeden punkt odpowiada około 100 zł. Dla pozostałych gatunków płatność jest ustalana jako stawka za sztukę albo na podstawie średniej liczby zwierząt.
Za co można dostać pieniądze przy hodowli krów mlecznych?
Hodowca krów mlecznych może wybrać kilka różnych praktyk. Za zapewnienie wypasu przyznawane jest 3,1 punktu na krowę, a za zwiększenie powierzchni bytowej w budynku o co najmniej 20 proc. przewidziano 6,9 punktu. Zwiększenie powierzchni o co najmniej 50 proc. daje 10 punktów.
Dodatkowo można otrzymać 1 punkt za utrzymywanie krów na ściółce, 2 punkty za zapewnienie wybiegu oraz 1,7 punktu za późniejsze odsadzanie cieląt. Poszczególne praktyki w wariancie dla krów mlecznych mogą być realizowane niezależnie.
Jak wygląda płatność za wypas bydła?
Wypas nie oznacza jedynie okazjonalnego wypuszczania zwierząt na pastwisko. Przy praktykach dotyczących bydła okres wypasu musi obejmować co najmniej 120 dni pomiędzy 1 kwietnia a 30 września.
Przy opasach wypas powinien trwać co najmniej 6 godzin dziennie. Jeśli natomiast rolnik realizuje praktykę wybiegu, bydło powinno korzystać z niego co najmniej przez 4 godziny dziennie przez cały rok. W określonych sytuacjach odpowiednio długi wypas w okresie pastwiskowym może jednocześnie pozwolić uznać praktykę wybiegu za zrealizowaną.
Dopłata do krów mamek. Za co można dostać wsparcie?
W przypadku krów mamek utrzymywanych w budynkach można otrzymać między innymi 3,6 punktu za zwiększenie powierzchni bytowej o minimum 20 proc. oraz 9,1 punktu za zwiększenie jej o minimum 50 proc. Utrzymywanie zwierząt na ściółce daje 0,9 punktu.
Dostęp do wybiegu oraz wypas wyceniono po 1,5 punktu. Możliwe jest również wsparcie za utrzymywanie zwierząt zgodnie z wymaganiami odpowiednich systemów jakości. Od 2026 roku w przypadku bydła mięsnego znaczenie ma między innymi system QMP oraz rolnictwo ekologiczne.
Co z krowami mamkami utrzymywanymi przez cały rok na zewnątrz?
Dla krów mamek utrzymywanych w systemie otwartym przewidziano osobny wariant. Rolnik może otrzymać 3,8 punktu za zwiększenie zewnętrznej powierzchni bytowej o co najmniej 20 proc.
Dodatkowe 2,5 punktu przewidziano za utrzymywanie zwierząt zgodnie z wymaganiami odpowiedniego systemu jakości. W tym przypadku również trzeba spełnić szczegółowe warunki programu, a zwiększenie powierzchni powinno wynikać z planu poprawy dobrostanu zwierząt.
Jakie dopłaty przewidziano dla opasów?
Hodowca opasów może dostać 0,8 punktu za zwiększenie powierzchni bytowej w budynku o minimum 20 proc. albo 2 punkty, jeśli powierzchnia zostanie zwiększona co najmniej o połowę. Utrzymywanie na ściółce daje 0,9 punktu.
Znacznie wyżej wyceniono dostęp do ruchu na zewnątrz. Zapewnienie wybiegu oznacza 2,8 punktu, natomiast wypasu 2,9 punktu. Kolejne 1,3 punktu można otrzymać za utrzymywanie opasów zgodnie z wymaganiami wskazanych systemów jakości.
Za co można dostać dopłatę do loch?
Przy lochach jedną z podstawowych możliwości jest zapewnienie większej powierzchni bytowej. Zwiększenie jej o co najmniej 20 proc. oznacza 3,9 punktu, natomiast zwiększenie o minimum 50 proc. daje 9,3 punktu.
Rolnik może dodatkowo realizować utrzymywanie loch na ściółce, za co przewidziano 1,6 punktu, oraz późniejsze odsadzanie prosiąt, wycenione na 2,7 punktu. Praktyka związana z odpowiednim systemem jakości daje 1,9 punktu. W 2026 roku katalog takich systemów dla świń obejmuje między innymi QAFP, PQS, TAQ oraz rolnictwo ekologiczne.
Jakie dodatkowe pieniądze można dostać do tuczników?
W przypadku tuczników zwiększenie powierzchni bytowej o minimum 20 proc. daje 0,4 punktu na zwierzę, a zwiększenie o minimum 50 proc. 0,6 punktu. Kolejne 0,6 punktu można uzyskać za utrzymywanie na ściółce.
Program przewiduje również 0,3 punktu za utrzymywanie tuczników w cyklu zamkniętym oraz 0,5 punktu za spełnienie wymagań odpowiedniego systemu jakości. Warunki dotyczące pochodzenia tuczników i ich przemieszczania są szczegółowo określone, więc przed zgłoszeniem wariantu trzeba sprawdzić również dane w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Czy dopłaty dobrostanowe obejmują owce?
Tak. W przypadku owiec wymagane jest między innymi zapewnienie zwiększonej o co najmniej 20 proc. powierzchni bytowej w budynkach oraz dostępu do pastwiska albo zewnętrznej powierzchni bytowej.
Owce powinny korzystać z takiej możliwości przez co najmniej 120 dni w okresie od 1 kwietnia do 30 września, z uwzględnieniem ich stanu fizjologicznego i warunków pogodowych. W tym wariancie wymagany jest również plan poprawy dobrostanu zwierząt.
Czy można dostać dopłatę do kur niosek?
Ekoschemat obejmuje także kury nioski, ale nie każdą przydomową hodowlę. W 2026 roku gospodarstwo musi posiadać odpowiednio zarejestrowany zakład drobiu, a w dniu składania wniosku kurnik powinien mieć co najmniej 350 stanowisk.
Kury objęte wariantem mają być utrzymywane bez klatek, na ściółce, a ich dzioby nie mogą być przycinane. Rolnik musi również posiadać plan poprawy dobrostanu zwierząt spełniający wymagania programu.
Dopłaty obejmują również brojlery i indyki
W przypadku kurcząt brojlerów wymagany jest zarejestrowany zakład drobiu oraz kurnik mający co najmniej 500 stanowisk. Jednym z wymogów jest również zapewnienie ptakom co najmniej 6 godzin nieprzerwanej ciemności podczas doby. Od 2026 roku możliwe jest także korzystanie z praktyki związanej z systemem jakości QAFP lub rolnictwem ekologicznym.
Dla indyków przeznaczonych do produkcji mięsa minimalna liczba stanowisk wynosi 100. Ptaki muszą mieć stały dostęp do materiałów lub przedmiotów absorbujących ich uwagę, a okres nieprzerwanej ciemności powinien wynosić co najmniej 8 godzin na dobę.
Dopłata dobrostanowa może trafić także do hodowcy koni
Wsparcie obejmuje konie utrzymywane w pomieszczeniach lub budynkach oraz konie utrzymywane w systemie otwartym. W przypadku pierwszego wariantu gospodarstwo powinno posiadać między innymi co najmniej dwa dorosłe konie w wieku minimum 24 miesięcy albo odpowiednią klacz ze źrebięciem spełniającym wymagania rejestracyjne.
Konie utrzymywane w budynkach powinny być między innymi utrzymywane bez uwięzi oraz korzystać z wypasu albo zewnętrznej powierzchni bytowej. W okresie pastwiskowym wypas lub dostęp do odpowiedniej przestrzeni powinien być zapewniony przez co najmniej 140 dni między 1 kwietnia a 30 września.
Kozy również są objęte ekoschematem
Dobrostan kóz znajduje się wśród wariantów objętych płatnością w 2026 roku. W tym przypadku obowiązuje zestaw wymagań odnoszących się do warunków utrzymania zwierząt, powierzchni oraz możliwości korzystania z zewnętrznej przestrzeni.
Podobnie jak przy owcach czy koniach, nie chodzi więc wyłącznie o samo zgłoszenie posiadanych zwierząt. Gospodarstwo musi spełnić wymagania określone dla całej grupy zwierząt objętej wariantem.
Czy trzeba przygotować plan poprawy dobrostanu?
W wielu wariantach tak. Plan jest wymagany między innymi przy dobrostanie loch i tuczników, owiec, kur niosek, brojlerów, indyków, koni i kóz. W przypadku krów mlecznych, krów mamek i opasów dotyczy przede wszystkim praktyk związanych ze zwiększeniem powierzchni bytowej.
W kampanii 2026 plan powinien zostać sporządzony przy udziale doradcy rolniczego i przekazany do ARiMR do 31 lipca 2026 roku. Rolnicy kontynuujący określone praktyki z poprzedniego roku mogą w części przypadków korzystać z dotychczasowego planu i złożyć oświadczenie o braku zmian.
Obowiązkowe szkolenie dotyczące antybiotyków
Osoba realizująca ekoschemat musi mieć ukończone jednorazowe szkolenie dotyczące metod ograniczających stosowanie antybiotyków w produkcji zwierzęcej. Rolnik, który po raz pierwszy korzysta z dobrostanu w kampanii 2026, powinien odbyć je do 14 marca 2027 roku.
Jeżeli takie szkolenie zostało już ukończone w kampanii 2024 lub 2025 i odpowiednie zaświadczenie zostało przekazane, nie trzeba wykonywać go ponownie. Zaświadczenie jest wykorzystywane również w kolejnych latach realizowania tego ekoschematu.
Czy każdy rolnik otrzyma pełną stawkę?
Nie zawsze. W ekoschemacie stosowana jest degresywność uzależniona od liczby dużych jednostek przeliczeniowych zwierząt. Do 100 DJP przysługuje 100 proc. płatności, w przedziale powyżej 100 do 150 DJP wypłacane jest 75 proc., natomiast do zwierząt powyżej limitu 150 DJP płatność w danej praktyce zasadniczo nie przysługuje.
Od tej reguły występują jednak wyjątki, między innymi dotyczące określonych systemów jakości i zwierząt ekologicznych. Przy dużym stadzie trzeba więc policzyć płatność osobno dla praktyk realizowanych w gospodarstwie, zamiast mnożyć jedną stawkę przez wszystkie zwierzęta.
Jak przygotować się do wniosku o dobrostan zwierząt?
Najpierw warto sprawdzić, jakie praktyki gospodarstwo rzeczywiście jest w stanie realizować przez cały wymagany okres. Zgłoszenie większej powierzchni, wybiegu czy wypasu oznacza później konieczność przestrzegania parametrów określonych dla wybranego wariantu.
Trzeba również dopilnować rejestracji zwierząt i siedziby stada, przygotowania planu tam, gdzie jest wymagany, oraz dokumentów potwierdzających realizację praktyk. Przy wypasie mogą być potrzebne rejestry lub oświadczenia, przy ściółce między innymi dokumentacja zdjęciowa lub oświadczenie, a przy systemach jakości odpowiedni certyfikat.
Największe wsparcie można uzyskać nie za jedną konkretną zmianę, lecz poprzez dobranie kilku praktyk pasujących do sposobu utrzymywania zwierząt. Przed zaznaczeniem ich we wniosku warto jednak dokładnie policzyć powierzchnie, sprawdzić terminy oraz ocenić, czy gospodarstwo będzie w stanie spełniać zadeklarowane wymagania przez cały okres zobowiązania.
Źródło: www.agromechanika.net.pl
