W sprzyjających warunkach jęczmień jary zaczyna wychodzić nad powierzchnię gleby zazwyczaj po około 7 do 12 dniach od siewu. Przy ciepłej, wilgotnej glebie pierwsze rośliny mogą być widoczne wcześniej, natomiast podczas chłodnej i suchej wiosny wschody mogą przedłużyć się nawet do dwóch lub trzech tygodni.
Nie należy więc oceniać plantacji wyłącznie na podstawie liczby dni od przejazdu siewnika. Dużo ważniejsze są temperatura gleby, dostępność wody, głębokość umieszczenia ziarna oraz stan pola po siewie.
Jak temperatura wpływa na tempo wschodów?
Ziarno jęczmienia może rozpocząć kiełkowanie w stosunkowo niskiej temperaturze, jednak chłód wyraźnie spowalnia rozwój młodej rośliny. Za korzystne warunki podczas wschodów uznaje się temperaturę około 5 do 7°C. Przy temperaturze około 6°C tworzenie korzeni może trwać 3 do 4 dni, a pojawienie się pierwszego liścia nad ziemią kolejne 6 do 8 dni.
Jeśli gleba jest zimna, czas od siewu do pełnych wschodów wyraźnie się wydłuża. Wraz ze wzrostem temperatury proces przyspiesza, pod warunkiem że ziarniaki mają dostęp do odpowiedniej ilości wilgoci.
Zbyt późny siew do mocno ogrzanej, ale przesuszonej gleby również nie gwarantuje szybkiego pojawienia się roślin.
Co dzieje się z ziarnem po siewie?
Po umieszczeniu w glebie ziarniak zaczyna pobierać wodę. Następnie uruchamiane są procesy prowadzące do rozwoju korzonków zarodkowych oraz pędu.
Najpierw powstaje system korzeniowy, a dopiero później młody pęd kieruje się ku powierzchni. Roślina pojawia się nad ziemią w formie cienkiej, zielonej szpilki. Ten etap nazywa się szpilkowaniem.
Szybkość całego procesu zależy od tego, czy ziarno ma jednocześnie dostęp do wody, tlenu oraz odpowiedniej temperatury.
Jak wilgotność gleby wpływa na wschody?
Nawet wysoka temperatura nie wystarczy, jeżeli w warstwie siewnej brakuje wilgoci. Ziarno musi pobrać wodę, aby rozpocząć kiełkowanie.
Na przesuszonym stanowisku część ziarniaków może zacząć rozwijać się dopiero po opadach. Powoduje to rozciągnięcie wschodów w czasie i powstanie roślin znajdujących się w różnych fazach rozwoju.
Problemem jest również nadmiar wody. Na ciężkiej, zalanej glebie brakuje tlenu, przez co kiełkowanie może zostać ograniczone. Zastoiska wodne sprzyjają także gniciu ziarna oraz rozwojowi chorób siewek.
Jak głęboko siać jęczmień jary?
Najczęściej jęczmień jary wysiewa się na głębokość około 2 do 3 cm. Na lekkiej i przesuszonej glebie ziarno można umieścić nieco głębiej, aby miało kontakt z wilgotną warstwą.
Zbyt głęboki siew wydłuża drogę, którą młody pęd musi pokonać do powierzchni. Roślina zużywa więcej substancji zapasowych i może wyjść osłabiona.
Zbyt płytkie umieszczenie nasion zwiększa natomiast ryzyko przesuszenia, przemieszczenia ziarna oraz uszkodzenia przez ptaki. Najlepsze efekty daje równomierna głębokość siewu na całej szerokości roboczej.
Dlaczego wschody bywają nierówne?
Nierówna plantacja nie zawsze wynika ze słabej jakości materiału siewnego. Częstą przyczyną jest niedokładne przygotowanie stanowiska.
Duże bryły, koleiny, luźna gleba i nierówna powierzchnia powodują, że poszczególne ziarniaki trafiają na różną głębokość. Jedne mają dobry kontakt z wilgotną ziemią, a inne pozostają w suchej warstwie.
Do nierównych wschodów mogą prowadzić również:
- zaskorupienie powierzchni pola po intensywnym deszczu,
- przesuszenie warstwy siewnej,
- miejscowe zastoiska wody,
- niewłaściwe ustawienie siewnika,
- uszkodzenia ziarna,
- choroby przenoszone z materiałem siewnym,
- żerowanie ptaków i szkodników glebowych.
Jak zaskorupienie gleby ogranicza wschody?
Po ulewnym deszczu powierzchnia gleby może utworzyć twardą skorupę. Młode rośliny mają wtedy trudności z przebiciem się na powierzchnię.
Na polu widoczne są puste place, choć po delikatnym rozgarnięciu ziemi można znaleźć zdrowe, skiełkowane ziarniaki. Problem jest szczególnie dotkliwy na glebach zlewnych i źle doprawionych.
W niektórych warunkach pomocne może być bardzo płytkie rozbicie skorupy odpowiednim narzędziem. Zabieg należy jednak wykonać ostrożnie, aby nie uszkodzić młodych pędów.
Czy wczesny siew oznacza wolniejsze wschody?
Wcześnie wysiany jęczmień zwykle potrzebuje więcej czasu na pojawienie się nad ziemią, ponieważ gleba jest chłodniejsza. Mimo to wczesny termin siewu najczęściej pozwala lepiej wykorzystać zimową wilgoć i wydłużyć okres rozwoju roślin.
Jęczmień jary powinien być wysiewany możliwie wcześnie, gdy tylko stan gleby pozwala na prawidłowe wykonanie uprawy i siewu. Opóźnianie prac do momentu znacznego ocieplenia może doprowadzić do utraty wilgoci oraz skrócenia okresu krzewienia. Optymalny termin zależy od regionu, przebiegu pogody i możliwości wejścia maszyn na pole.
Kiedy należy sprawdzić stan zasiewu?
Jeżeli po około 10 do 14 dniach nie widać równych wschodów, warto wykopać ziarniaki w kilku miejscach pola. Takie oględziny pozwalają ustalić, czy nasiona są zdrowe, napęczniałe, skiełkowane lub uszkodzone.
Brak roślin na powierzchni nie zawsze oznacza konieczność ponownego siewu. Jeśli ziarno jest zdrowe, a pęd rozwija się pod ziemią, wystarczy poprawa temperatury lub wilgotności.
Więcej niepokoju powinny wzbudzić miękkie, ciemne albo pokryte nalotem ziarniaki, brak korzeni oraz ślady żerowania. W takim przypadku warto ocenić skalę uszkodzeń i rzeczywistą obsadę na całym polu.
Po jakim czasie oceniać obsadę?
Ostateczną ocenę najlepiej przeprowadzić po zakończeniu głównej fali wschodów. Na plantacji należy policzyć rośliny w kilku reprezentatywnych punktach, unikając uwroci, kolein oraz lokalnych zagłębień.
Liczy się nie tylko średnia liczba roślin, lecz także równomierność ich rozmieszczenia. Nieco mniejsza, ale wyrównana obsada może wykorzystać zdolność jęczmienia do krzewienia lepiej niż pole z dużą liczbą roślin skupionych w części rzędów i rozległymi pustymi placami.
Gdy wiosna jest chłodna, a ziarno zostało wysiane głębiej, warto dać plantacji kilka dodatkowych dni. Po ogrzaniu gleby zdrowe siewki często pojawiają się bardzo szybko i w krótkim czasie tworzą równy, zielony łan.
Źródło: www.agromechanika.net.pl
